نظریه‌های اجتماعی متفکران مسلمان

نظریه‌های اجتماعی متفکران مسلمان

بررسی مقایسه‌ای نسبت دین و دموکراسی در اندیشه سیاسی داود فیرحی و مهدی حائری یزدی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دکتری تخصصی علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران.
چکیده
این پژوهش با هدف بررسی مقایسه‌ای نسبت میان دین و دموکراسی در اندیشه سیاسی داود فیرحی و مهدی حائری یزدی برای فهم ریشه تمایزات دیدگاه‌های آنها انجام و در آن سعی شده تا ضمن تحلیل این موضوع نگرش هرکدام در ارائه الگوی سیاسی جایگزین برای نظریه ولایت مطلقه فقیه تحلیل و راهکارهای آنها برای تبیین الگوی دینی از دموکراسی مورد ارزیابی و مقایسه قرار گیرد. روش تحلیلی - مقایسه‌ای در این پژوهش مورد توجه بوده که با بکارگیری آن سعی شده ضمن تحلیل رویکرد هر یک از آنها به نسبت میان فقه و حکومت جایگاه دموکراسی در اندیشه آنها بررسی و تمایز اساسی میان آنها مورد توجه قرار گیرد. یافته اصلی این پژوهش نشانگر آن است که تمایز اصلی «نظریه فقه دموکراتیک» فیرحی با «نظریه وکالت مالکانه مشاع» حائری ریشه در تعریف متفاوت آنها از فقه و نسبت آن با حکومت دارد. نتیجه کلی نشان می‌دهد که فیرحی فقه را به‌عنوان دانش اجتماعی و سیاسی قابل بازسازی دموکراتیک تلقی کرده و حکومت را نهادی قابل تنظیم با فقه دموکراتیک می‌داند در حالی حائری فقه را بخشی از حکمت عملی می‌بیند و حکومت را از جنس «وکالت» می‌داند نه «ولایت»؛ وی بر عقلانیت و عدالت در حکمرانی تأکید دارد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

A Comparative Study of the Relationship between Religion and Democracy in the Political Thought of Davood Feirahi and Mehdi Haeri Yazdi

نویسنده English

Mohammad Nezhadiran
PhD of Political Sciences, Islamic Azad University, Department of Research Sciences, Tehran, Iran.
چکیده English

This research aims to conduct a comparative study of the relationship between religion and democracy in the political thought of Davood Feirahi and Mehdi Haeri Yazdi to understand the root of the differences in their views. In it, an attempt is made to analyze this issue, analyze each of their attitudes in presenting an alternative political model to the theory of the absolute guardianship of the jurist, and evaluate and compare their strategies for explaining the religious model of democracy. The analytical-comparative method is considered in this research, which is used to analyze each of their approaches to the relationship between jurisprudence and government, and to examine the position of democracy in their thought and to consider the fundamental distinction between them. The main finding of this research indicates that the main difference between Feirahi's "theory of democratic jurisprudence" and Haeri's "theory of proprietary agency of the commons" is rooted in their different definitions of jurisprudence and its relationship with government.The overall conclusion shows that Fayrhi considers jurisprudence as a social and political knowledge that can be democratically reconstructed and considers the government as an institution that can be regulated by democratic jurisprudence, while Haeri sees jurisprudence as part of practical wisdom and considers government as a "wilayah" rather than a "wilayah"; he emphasizes rationality and justice in governance.

کلیدواژه‌ها English

Religion
Democracy
Political Jurisprudence
Practical Wisdom
Davood Feirahi
Mehdi Haeri Yazdi
-‌ ثبوت‌، اکبر(1395) آزادی و استبداد در نگاه آخوند خراسانی، تهران: انتشارات وایا.
- جوادی آملی، عبدالله(1375) «سیرى در مبانى ولایت فقیه»، فصلنامه حکومت اسلامی، شماره1، صص80-50.
-‌  حائری یزدی، مهدی (۱۹۹۵)، حکمت و حکومت، لندن: شادی.
- حائری یزدی، مهدی (۱376) «گفت و گوهای خردمندانه درباره حکومت اسلامی»، فصلنامه حکومت اسلامی، شماره3 صص 191-185.
-‌  حائری یزدی، مهدی (۱379)«علم حضوری و علم حصولی»، مترجم: سیدمحسن میری، فصلنامه ذهن،ش1.
-‌ حائری یزدی، مهدی (1381) خاطرات دکتر مهدی حائری یزدی‌، به‌کوشش حبیب لاجوردی‌،تهران‌: کتاب نادر.
-‌ حائری یزدی، مهدی (1384الف) جستارهای فلسفی (مجموعه مقالات)، به اهتمام عبدالله نصری، تهران: موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران‌.
-‌ حائری یزدی، مهدی (1384ب)کاوش‌های عقل عملی: فلسفه اخلاق، تهران : موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران.
-‌ حائری یزدی، مهدی(1387)«اسلام و دموکراسی»، سیاست‌گری و سیاست‌اندیشی، ترجمه و تدوین مسعود رضوی،تهران: علم.
-‌ حقیقت، سیدصادق (1399) بررسی و نقد متون سیاسی در حوزه اسلام و ایران، تهران: کویر.
- طباطبائی‌، سیدجواد(1395) تاملی درباره ایران: جلد نخست: دیباچه‌ای بر نظریه انحطاط ایران با ملاحظات مقدماتی در مفهوم ایران، تهران: مینوی خرد.
- طباطبائی‌، سیدجواد(1397) ملاحظات درباره دانشگاه، تهران: مینوی خرد.
- طباطبائی‌، سیدجواد(1398) ملت، دولت و حکومت قانون: جستار در بیان نص و سنت، تهران: مینوی خرد.
- فراتی، عبدالوهاب(1399) «فقه و دولت مدرن از منظر داود فیرحی»، فصلنامه اندیشه سیاسی در اسلام، شماره ۲۴، تابستان ۱۳۹۹، صص72-53.
-‌ فیرحی، داود(1378) قدرت، دانش و مشروعیت در اسلام (دوره میانه)،تهران: نشر نی.
- فیرحی، داود(1380) «دولت اسلامى و تولیدات فکر دینى»، نشریه دانشکده حقوق و علوم سیاسى دانشگاه تهران، ش 51 ، بهار.صص196-157
- فیرحی، داود (1382) نظام سیاسی و دولت در اسلام، تهران، انتشارات سمت.
- فیرحی، داود (۱۳۸۶) تاریخ تحول دولت در اسلام، قم: دانشگاه مفید.
- فیرحی، داود (۱۳۸7) روش‌شناسی دانش سیاسی در تمدن اسلامی، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
- فیرحی، داود (۱۳۸9) دین و دولت در عصر مدرن: دولت اسلامی و تولیدات فکر سیاسی، تهران: رخ‌داد نو،
-‌ فیرحی، داود(1390) فقه و سیاسی در ایران معاصر (فقه سیاسی و فقه مشروطه)، تهران: نشر نی.
- فیرحی، داود(1391) فقه و سیاست در ایران معاصر (تحول حکومت‌داری و فقه حکومت اسلامی)، تهران: نشر نی.
- فیرحی، داود(1394) آستانه تجدد: در شرح تنبیه‌الامه و تنزیه‌المله، تهران: نشرنی.
- فیرحی، داود(1396) فقه و حکمرانی حزبی، تهران: نشر نی.
-‌ فیرحی، داود(1399) «ایرانشهری و مساله ایران»، فصلنامه دولت‌پژوهی، شماره 12 ، بهار.صص28-1
-‌ فیرحی، داود(1400) دولت مدرن و بحران قانون: چالش قانون و شریعت در ایران معاصر، تهران: نشر نی.
-‌ فیرحی، داود(1403) پیامبری و قرارداد: نظریه‌ای درباره سیره حکمرانی پیامبر اسلام (ع) بر اساس الگوی قرارداد، تهران: نشر نی.
- کدیور، محسن (1376) نظریه‌های دولت در فقه شیعه، تهران: نشر نی.
- لاک، جان(1391) رساله‌ای درباره حکومت، ترجمه حمید عضدانلو،تهران: نشر نی،
-‌ لاک، جان (1335)رساله‌ای درباره فهم بشر، ترجمه منوچهر بزرگمهر، کتابخانه طهوری.
- مطهری، مرتضی(1392) نظام حقوق زن در اسلام، تهران: صدرا.
- مؤمن‌قمی، محمد (1393) حکومت حکیمانه: نقد نظریه حکمت و حکومت، تقریر و تدوین محمدمهدی بهداروند، قم: دفتر نشر معارف.
- مهدوی‌زادگان، داود(1392) کدام حکمت، کدام حکومت، تهران: امیرکبیر.
- میرموسوی، سیدعلی(1383)«آموزه مالکیت مشاع و مردم‌سالاری» نامه مفید، شماره44، مهر و آبان. صص178-153
- نائینی، محمدحسین (۱۳۸۲) تنبیه الامة و تنزیه الملة، به کوشش تصحیح سید جواد ورعی، قم: بوستان کتاب.
- نوری، شیخ فضل‌الله(1363) «رساله حرمت مشروطه»، رسائل، اعلامیه‌ها و مکتوبات و روزنامه شیخ شهید فضل‌الله نوری، گردآوری محمد ترکمان، تهران: موسسه رسا.
Dunn, John (1980) “Consent in the Political Theory of John Locke”, Reprinted in his Political Obligation in its Historical Context: Essays in Political Theory, Cambridge: Cambridge University Press.
Thompson, Martyn (2019) Ideas of Contract in English Political Thought in the Age of John Locke, Routledge.
Waldron, Jeremy (1988) John Locke and the Theory of Property, Cambridge: Cambridge University Press.
Waldron, Jeremy (2002) God, Locke, and Equality: Christian Foundations in Locke's Political Thought. Cambridge: Cambridge University Press.
Forster, Greg (2005) John Locke’s Politics of Moral Consensus, Cambridge:Cambridge University Press.
Forstrom, Joanna (2011) John Locke and Personal Identity, Bloomsbury Publishing.