جایگاه اقشار محروم و مستضعف در اندیشه اجتماعی امام خمینی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه جامعه شناسی پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران

چکیده

هدف این پژوهش بررسی جایگاه اقشار محروم در اندیشه امام خمینی است. پرسش های پژوهش ناظر به جایگاه و نقش محرومان و مستضعفان در پیروزی انقلاب اسلامی و تدوام جمهوری اسلامی می باشد. یافته های این پژوهش که از نوع پژوهش های توصیفی-تحلیلی بوده و با روش اسنادی انجام شده است نشان می دهد که بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران بر خلاف بسیاری از تحلیل گران انقلاب ایران، که این انقلاب را محصول طبقه متوسط سنتی یا جدید و یا ائتلاف میان آنان می دانند، انقلاب اسلامی را رهاورد محرومان و مستضعفان جامعه می داند. ایشان همیشه طبقه محروم و مستضعف جامعه را مورد ستایش قرار می داد؛ محرومان را نور چشم خود و اولیای نعم همه می دانست و خدمت به آنان را خدمت به خدا به حساب می آورد.مهمترین وعده های ایشان به محرومان در مورد آب و برق مجانی و مسکن و بهداشت در اوج قدرت و محبوبیتشان در اسفند 57 بعد از پیروزی انقلاب صورت گرفت؛ وعده هایی که برای جلب حمایت آنان نبود؛ آرمانی بود که تا آخر حیاتشان بر آنها پافشرد و نهادهای مهمی برای تامین آنها تاسیس کرد. در نگاه امام خمینی محرومان، خاستگاه انبیا، پیروان اسلام، پدیدآورندگان انقلاب و حامیان جمهوری اسلامی محسوب می شوند. آنها نقش مهمی در تحولات اجتماعی سیاسی دارند و به تعبیر ایشان در صف مقدم جامعه اند. انقلاب اسلامی دستاورد آنهاست؛ جنگ تحمیلی مرهون فداکاری آنان است و دوام نظام برآمده از انقلاب نیز مدیون خدمات و حمایت آنان. افتخار انقلاب اسلامی نیز حمایت از پابرهنگان است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The position of the deprived stratum in the social thought of Imam Khomeini

نویسنده [English]

  • Amir َAzimi Dolatabadi

Assistant Professor, Sociology Department, Imam Khomeini Research Center and Islamic Revolution. Tehran,Iran

چکیده [English]

The purpose of this study is to investigate the position of deprived groups in Imam Khomeini's thought. The research questions concern the position and role of the deprived and the oppressed in the victory of the Islamic Revolution and the continuation of the Islamic Republic. The findings of this research, which is a descriptive-analytical research and has been done by documentary method, show that The founder of the Islamic Republic of Iran, unlike many analysts of the Iranian revolution, who see this revolution as the product of the traditional or modern middle class or the coalition between them, considers the Islamic Revolution to be the achievement of the deprived and oppressed. He always praised the deprived and oppressed class of society; He considered the deprived to be the light of his eyes and the parents of all and he considers serving them as serving God. In Imam Khomeini's view, the deprived are the origin of the prophets, the followers of Islam, the creators of the revolution and the supporters of the Islamic Republic. They play an important role in socio-political developments and, according to them, are at the forefront of society. The Islamic Revolution is their achievement; The imposed war is due to their sacrifice, and the survival of the post-revolutionary system is due to their services and support.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Imam Khomeini
  • the deprived
  • the oppressed
  • social thought
  • the Islamic Revolution
منابع
- امام خمینی(س)، صحیفه امام، 22 جلد، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
- امام خمینی(س)، لوح فشرده روح الله2، تهران : مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
- آبراهامیان، یرواند (1377)، ایران بین دو انقلاب، ترجمۀ احمد گل محمدی، تهران: نشر نی.
- آرنت، هانا (1381)، انقلاب، ترجمۀ عزت‌الله فولادوند، تهران: انتشارات خوارزمی.
- آزاد ارمکی، تقی (1376)، اندیشۀ اجتماعی متفکران مسلمان از فارابی تا ابن‌خلدون، تهران: انتشارات صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران.
- امینی، ابراهیم (1378)، «امام خمینی و مستضعفان»، مجله حکومت اسلامی، شمارۀ 12: 23-9.
- بشیریه، حسین (1394)، زمینه‌های اجتماعی انقلاب ایران، ترجمۀ علی اردستانی، تهران: نشر نگاه معاصر.
- بهشتی، احمد (1359)، «مستضعف کیست؟»، مجله درس‌هایی از مکتب اسلام، شمارۀ 2: 28-22.
- پناهی، محمدحسین (1392) جامعه شناسی شعارهای انقلاب اسلامی، تهران: نشر علم.
- تبیان استضعاف و استکبار از دیدگاه امام خمینی ( 1381)، تهران:  ‏‏مؤسسه چاپ و نشر عروج‏.
- تبیان اقشار اجتماعی از دیدگاه امام خمینی (1391)، تهران:  ‏‏مؤسسه چاپ و نشر عروج‏.
- تبیان آیین انقلاب اسلامی: گزیده‌‏ای از اندیشه و آرای امام خمینی (1378)، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
- خمینی، روح الله (1395)، وصیت نامۀ الهی سیاسی، تهران:  ‏‏مؤسسه چاپ و نشر عروج‏.
- خمینی،روح الله (بی‌تا)، کشف الاسرار، بی‌جا.
- سمیعی، محمد (1389)، «نقش سیاسی توده‌ها در ایران معاصر؛ بازخوانی و تحلیل تأثیر توده‎ها در تحولات سیاسی»، فصلنامه سیاست، دورۀ 49، شمارۀ 2: 393-373.
- فوران، جان (1378)، مقاومت شکننده: تاریخ تحولات اجتماعی ایران از صفویه تا سال‌های پس از انقلاب اسلامی، ترجمۀ احمد تدین، تهران: مؤسسه خدمات فرهنگی رسا.
- لوبون، گوستاو (1393)، ذهنیت جماعت، در جنبش های اجتماعی (جلد اول)، تهران: نشر میزان.
- مخبر، محمدحسن (1395)، «صاحبان انقلاب؛ واکاوی مفهومی واژه مستضعف در کلام امام خمینی»، هفته‌نامه حریم امام، شمارۀ 107: 12-11.
- مطهری، مرتضی (1378)، پیرامون انقلاب اسلامی، تهران: انتشارات صدرا.
- مقدس، علی‎اصغر (1376)، «مستکبرین و مستضعفین از دیدگاه امام خمینی»، مجموعه مقالات کنگره بین‌المللی امام خمینی(س) و احیاء تفکر دینی، جلد دوم: 380-371.
- منتظری، حسینعلی (1366)، «مستضعف کیست؟»، مجله پاسدار اسلام، سال ششم، شمارۀ 67: 8-6.