«روش‌شناسی بنیادین» از منظر روش‌شناسی بنیادین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه جامعه شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران

2 گروه جامعه شناسی موسسه اموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)

چکیده

این مقاله به نحوة پیدایی و عوامل شکل‌دهندة نظریة «روش‌شناسی بنیادین» به‌عنوان نظریه‌ای در باب مبناکاوی نظریات علمی اختصاص دارد که با اتکا به مبانی صدرایی، به بررسی عوامل معرفتی و غیرمعرفتی موثر بر تولید نظریه‌های علمی می‌پردازد. مبنای نظری این مقاله، خود نظریة «روش‌شناسی بنیادین» است و تلاش دارد نظریه روش‌شناسی بنیادین را در مورد خودش بیازماید. ابتدا شرحی از چیستی «نظریه روش‌شناسی بنیادین» داده شده و پس از بیان عوامل تحقق «نظریه روش‌شناسی بنیادین»، به داوری دربارة درونی یا بیرونی بودن آن پرداخته شده است. در اینجا از روش اسنادی و تحلیل متون و بررسی آثار استاد «حمید پارسانیا» سود برده شده و ضمناً به زمینة اجتماعی و زندگی فردی واضع نظریه توجه شده است. این مقاله به نحوة پیدایی و عوامل شکل‌دهندة نظریة «روش‌شناسی بنیادین» به‌عنوان نظریه‌ای در باب مبناکاوی نظریات علمی اختصاص دارد که با اتکا به مبانی صدرایی، به بررسی عوامل معرفتی و غیرمعرفتی موثر بر تولید نظریه‌های علمی می‌پردازد. مبنای نظری این مقاله، خود نظریة «روش‌شناسی بنیادین» است و تلاش دارد نظریه روش‌شناسی بنیادین را در مورد خودش بیازماید. ابتدا شرحی از چیستی «نظریه روش‌شناسی بنیادین» داده شده و پس از بیان عوامل تحقق «نظریه روش‌شناسی بنیادین»، به داوری دربارة درونی یا بیرونی بودن آن پرداخته شده است. در اینجا از روش اسنادی و تحلیل متون و بررسی آثار استاد «حمید پارسانیا» سود برده شده و ضمناً به زمینة اجتماعی و زندگی فردی واضع نظریه توجه شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

«روش‌شناسی بنیادین» از منظر روش‌شناسی بنیادین

نویسندگان [English]

  • qasem zaeri 1
  • seyed mohammad moallemi 2

1 sociology. social sciences, university of tehran

2 sociology,

-         آیر، آلفرد. ج (1336)،  زبان، حقیقت و منطق، ترجمه: منوچهر بزرگمهر، تهران: مؤسسه انتشارات علمی دانشگاه صنعتی شریف.
-         ابن‌سینا، الشفاء (الالهیات) (الف)، قم: مکتبة آیة الله المرعشى،‏ 1404 ه ق.‏
-         ابن‌سینا (1404)،  الشفاء (المنطق) (ب)، 3 جلدی، قم: مکتبة آیة الله المرعشى.‏
-         پارسانیا، حمید (1376)، حدیث پیمانه، معاونت امور اساتید و دروس معارف اسلامی.
-         پارسانیا، حمید (الف) (1383)، علم و فلسفه، تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه.
-         پارسانیا، حمید (ب) (1383)، هستی و هبوط، قم: دفتر نشر معارف.
-         پارسانیا، حمید (1389)، روش‌شناسی انتقادی حکمت صدرایی، قم: کتاب فردا.
-         پارسانیا، حمید، (1391)،  انواع و ادوار روشنفکری؛ با نگاهی به روشنفکری حوزوی، قم: کتاب فردا.
-         پارسانیا، حمید (1392)، جهان‌های اجتماعی، قم: کتاب فردا.
-         پارسانیا، حمید و طالعی اردکانی، محمد (1392)، «روش‌شناسی بنیادین و روش‌شناسی کاربردی در علوم‌اجتماعی؛ با تأکید بر رویکرد رئالیسم و نومینالیسم»، معرفت فرهنگی اجتماعی، سال چهارم، شماره دوم.  
-         پارسانیا، حمید (1392)، «نظریۀ و فرهنگ»، معاونت پژوهش گروه جامعه‌شناسی، بومی‌سازی جامعه‌شناسی قم: مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
-         پازوکی، شهرام (1379)، «دکارت و مدرنیته»، در فلسفه، شمارۀ 1.
-         حبیبی، رضا و شجاعی شکوری، محمد (1391)، فلسفۀ علوم‌تجربی، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
-         حسین‌زاده، محمد (1393)، مؤلفه‌ها و ساختارهای معرفت بشری؛ تصدیقات و قضایا، قم: مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
-         ساروخانی، باقر (130)، دائره‌المعارف علوم اجتماعی، تهران: انتشارات کیهان.
-         شرت، ایون (1387)، فلسفۀ علوم اجتماعی قاره‌ای: هرمنوتیک، تبارشناسی و نظریۀ انتقادی از یونان باستان تا قرن بیست و یکم، ترجمۀ هادی جلیلی، تهران: نشر نی.
-         عبودیت، عبدالرسول (1392)، فلسفۀ مقدماتی، قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، ویراست جدید.
-         علیزاده، عبدالرضا و اژدری زاده، حسین و کافی، مجید (1383)، جامعه‌شناسی معرفت؛ جستاری در تبیین رابطۀ «ساخت و کنش اجتماعی» و «معرفت‌های بشری»، زیر نظر محمد توکل، قم: پژوهشکدۀ حوزه و دانشگاه.
-         کاپلستون، فردریک چارلز (1370)، تاریخ فلسفه، ترجمه: امیر جلال‌الدین اعلم، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی و انتشارات سروش.
-         کوزر، لوئیس (1368)، زندگی و اندیشۀ بزرگان جامعه‌شناسی، ترجمۀ محسن ثلاثی، تهران: انتشارات علمی.
-         کوشا، غلام حیدر (1392)، «بررسی انتقادی مبانی جامعه‌شناسان دین در مطالعۀ آن (با محوریت نظریۀ فریزر، دورکیم، وبر و گیرتز)»، معرفت فرهنگی اجتماعی، سال چهارم، شماره سوم.
-         کوهن، تامس. س (1369)، ساختار انقلاب‌های علمی، ترجمۀ احمد آرام، تهران: انتشارات سروش.
-         لیوتار، ژان فرانسوا (1381)، وضعیت پست‌مدرن: گزارشی دربارۀ دانش، پیشگفتار: فردریک جیمسون، ترجمۀ حسینعلی نوذری، تهران: گام نو.
-         معین، محمد (1360)، فرهنگ فارسی (متوسط)، تهران: مؤسسۀ انتشارات امیرکبیر.