Faculty of Social Sciences , University Of Tehran

Document Type : Research Article / Original Article

Authors

1 Associate Professor, Department of Sociology, Faculty of Social Sciences University of Tehran, Tehran, Iran.

2 PhD Student in Sociology, Department of Sociology, Faculty of Social Sciences University of Tehran, Tehran, Iran.

Abstract

Futuwwa guilds represents one of the oldest ethical, social, and economic systems in Iranian history. It has attracted scholarly attention since the earliest academic attempts to understand pre-modern Iranian culture. In particular, the existence of written futuwwat-namas (manuals of chivalry) from various historical periods, along with the interest of European orientalists in exploring futuwwa and its guild-based manifestations, have contributed to this scholarly focus. Despite the expansion of literary studies involving the collection and critical editing of futuwwat-namas, and the inclination of social sciences to examine guild futuwwa as a form of socio-economic institutional and a culturally-developmental indigenous capacity, existing research appears to overlook the cultural-historical narrative of how this phenomenon emerged. Thus, this article attempts to investigate the history of the origin and the formation of Futuwwa guilds, focusing on how futuwwa, initially a personal and ethical agenda of conduct, gradually transformed into a socio-economic institution. The article uses an Inductive-analytical method and library-based sources, and concludes that the jurisprudential approach (as a realistic, individual, and microscopic encounter) intended to teach business and transactional rulings to market practitioners, fundamentally differs from the Sufi-futuwwa approach (as a mytho-theological, macroscopic encounter) which sought to imbue professional and occupational identities with spiritual meaning.

Keywords

Main Subjects

ابن‌منور، محمد. (1366). اسرار التوحید فی مقامات الشیخ ابی‌سعید (دوره 2جلدی). ویراسته محمدرضا شفیعی ‌کدکنی. تهران: آگاه.
افشاری، مهران (1382). فتوت‌نامه‌ها و رسائل خاکساریه (سی رساله). تهران: پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی.
افشاری، مهران (1392). مقاله «فتوت‌نامه» در: دانشنامه جهان‌اسلام. جلد1. صفحه: 7257. تهران: بنیاد دایره ‌المعارف اسلامی. تاریخ انتشار: 5/3/1392.
آقاشریفیان اصفهانی، مهرداد. رستگار جزی، پرویز. قاسم‌پور راوندی، محسن (1396). اخلاق حرفه‌ای صناعات در فقه شیعه و متون صنفی (مطالعه موردی حق نظارت بر اصناف). پژوهش‌های فقه و حقوق اسلامی. 14(50). ۱۱-۳۴.
انصاری قمی، ناصرالدین (۱۳۹۵). یادداشت «تقسیم مساوی شهریه، کاری درست یا اشتباه؟» تاریخ انتشار: 6/6/۱۳۹۵. کد خبر: ۳۵۷۶۴۲. پایگاه خبری شفقنا. آدرس: https://fa.shafaqna.com/?p=223748
باسورث، ادموند کلیفورد (۱۳۶۲). تاریخ غزنویان. ترجمه حسن انوشه، جلد۱. تهران: امیرکبیر.
براری‌میانایی، مجید. ستار، حسین. عزیزی، حسن (1399). بررسی فتوت‌نامه‌نویسی در میان طراحان فرش عصر صفوی. دوفصلنامه علمی رَج‌شُمار. 1(2). 23-38.
جوادی آملی، عبدالله (1399). ماجرای پرداخت شهریه متفاوت از سوی سیدمرتضی به دو تن از شاگردان. تاریخ انتشار: 3/4/1399. کد خبر: 910207. خبرگزاری حوزه. آدرس: https://hawzahnews.com/x9L6G
جوادی یگانه، محمدرضا. علامه، ساجده. (1397). تحلیل اجتماعی روابط سازمان صنفی و سازمان فتوت در ایران. مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران. 7(2). 279-309.
دورکیم، امیل (1392). تقسیم کار اجتماعی. ترجمه باقر پرهام. تهران: مرکز.
ذاکری، محسن (۱۴۰۳). سربازان ساسانی در جامعه اسلامی: خاستگاه‌های عیاری و فتوت. ترجمه حمیدرضا پیغمبری. تهران: ققنوس.
روان‌جو، احد (1399). آداب المشق‌ها به مثابه فتوت‌نامه‌های خوشنویسان. مبانی نظری هنرهای تجسمی. 5(2). 112-123.
روشنی، میترا (1395). مناسبات اصناف و پیشه‌وران عصر سلجوقی با گروه‌های اجتماعی (فتوت، تصوف، اسماعیلیه). تاریخ نو. 6(14). 43-64.
سجادی، ضیاءالدین (۱۳۷۲). مقدمه‌ای بر مبانی عرفان و تصوف. تهران: سمت.
الشیبی، کامل‌‎مصطفی (1359). تشیع و تصوف تا آغاز سده دوازدهم هجری. ترجمه علیرضا ذکاوتی قراگزلو. تهران: امیرکبیر.
شیخ حُرّ عاملی [۱۰۳۳-۱۱۰۴ هـ.ق]، محمدبن‌حسن (۱۴۰۹). وسائل الشیعه، قم: مؤسسه آل‌البیت علیهم‌السلام.
صادقی، مقصودعلی. حمانی، کامران. آقاجری، سیدهاشم (1397). تاثیر سیاست‌های کشورداری مغولان بر جایگاه اجتماعی و سیاسی اصناف در ایران. جامعه‌شناسی تاریخی. 10(1). 37-54.
عقیلی، سیداحمد (1393). طبقه‌بندی اصناف و تبیین ساختار درونی و بیرونی آنها در عصر صفویه. تاریخ‌نامه ایران بعد از اسلام. 4(8). 143-169.
فرهادی، مرتضی (1390). کار در فتوت‌‌نامه‌ها (مرام‌نامه‌های صنفی- طریقتیِ خودانگیخته و خودپذیرفته پیشه‌وران ایرانی). برنامه‌ریزی رفاه و توسعه اجتماعی. 2(8). 1-36.
فروغی ابری، اصغر. حسنی، سیده مرضیه (1396). بررسی پیوندهای اجتماعی اصناف و پیشه‌وران با تصوف در دوره غزنوی. تاریخنامه خوارزمی. 5(18). 127-142.
فشاهی، محمدرضا (1386). از گات‌ها تا مشروطیت: گزارشی کوتاه از تحولات فکری و اجتماعی در جامعه‌ی فئودالی ایران. تهران: گوتنبرگ.
قنبری برزیان، علی. نظری‌مقدم، جواد و بهستانی، مجید (1393). ساختار قدرت و ارزش‌های حاکم بر رفتار ایرانیان با استفاده از تحلیل محتوای فتوت‍‌نامه‌های اصناف. پژوهش‌های راهبردی سیاست. 3(10). 9-30.
کاشانی، سکینه. بابادی، عصمت (1394). بررسی مناسبات سلطان محمود غزنوی و محافل مذهبی. تاریخنامه خوارزمی. 2(8). 73-88.
گراوند، مجتبی. آیینه‌وند، صادق. آقاجری، سیدهاشم، منظور الاجداد، سیدمحمدحسین (۱۳۹۱). بررسی و تحلیل گفتمان فتوت در تاریخ اسلام از سده چهارم تا سده هشتم هجری قمری. فصلنامه مطالعات تاریخ اسلام. ۴(۱۵). ۱۳۷-۱۶۶.
مداینی، مهدی. افشاری، مهران [مقدمه، تصحیح و توضیح]. (1381). چهارده رساله در باب فتوت و اصناف. تهران: نشر چشمه.
واعظ کاشفی [سبزواری]، مولانا حسین [حسین‌بن علی] (1350). فتوت‌نامه سلطانی. تصحیح محمدجعفر محجوب. تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
ولایتی، علی‌اکبر (1393). تفاوت‌های جوانمردی ایرانی و عربی/ دکتر ولایتی از عیاری و عیاران می‌گوید. تاریخ انتشار: ۱۲/9/۱۳۹۳. کدخبر: ۱۲۷۸. پایگاه اطلاع‌رسانی و نشر آثار دکتر علی‌اکبر ولایتی. به آدرس: https://velayati.ir/