Faculty of Social Sciences , University Of Tehran

Document Type : Research Article / Original Article

Authors

1 Hawzeh and University Research Institute of Qom

2 PhD student in sociology at the Research Institute of Hawzeh and University

Abstract

This study explores Ayatollah Mohammad Ali Shah Abadi’s sociological interpretation of the Qur’anic verse of I‘tisam (Qur’an 3:103) as the foundation for a model of social order in Islamic societies. Shah Abadi introduces the concept of the “social heart” as a framework for reconstructing collective identity and cohesion among believers. Using a qualitative, interpretive-analytical method and drawing upon his seminal work Shazrat al-Ma‘arif, the research demonstrates that the “social heart” consists of three interrelated components: warm social interactions, fraternal relations grounded in faith, and Qur’anic norms. The findings highlight Shah Abadi’s critique of fragmented and cold social relations, emphasizing that only through affective and epistemic bonds among believers can the community become a vessel for divine guidance. This model not only provides a theoretical framework for analyzing solidarity and collective identity in Islamic society but also offers practical implications for strengthening social ties and designing cultural interventions in contemporary Muslim societies.The analysis shows that Shah Abadi’s concept of the social heart provides both a theoretical and practical framework for Islamic sociology. It bridges Qur’anic exegesis with sociological concerns about solidarity, identity, and norm formation. The model offers practical guidance for contemporary Muslim societies facing challenges of fragmentation and cultural domination. It can serve as a basis for designing interventions that strengthen faith-based ties and reconstruct social order

Keywords

Main Subjects

قرآن کریم
علی بن ابی‌طالب، امام. (1387ق). نهج‌البلاغه. (شریف الرضی، گردآوری). (صبحی صالح، مصحح). بیروت، بی‌نا.
‏آخوندی، محمدباقر؛ و ایازی، علی‌نقی. (۱۳۸۹). مفاهیم اجتماعی در قرآن بر اساس تفسیر راهنما. قم: بوستان کتاب.
آرون، ریمان. (۱۳۶۳). مراحل اساسی اندیشه در جامعه‌شناسی. (باقر پرهام، مترجم). تهران: سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی.
پارسانیا، حمید. (1401ش). جهان‌های اجتماعی، تهران، کتاب فردا
دورکیم، امیل. (۱۳۶۹). درباره تقسیم کار اجتماعی. (باقر پرهام، مترجم). تهران: کتابسرای بابل.
دورکیم، امیل. (۱۳۷۸). خودکشی. (نادر سالارزاده امیری، مترجم). تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
دورکیم، امیل. (۱۳۸۳). صور بنیانی حیات دینی. (باقر پرهام، مترجم). تهران: نشر مرکز.
ریتزر، جورج. (۱۳۷۴). نظریه جامعه‌شناسی در دوران معاصر. (محسن ثلاثی، مترجم). تهران: علمی.
شاه‌آبادی، محمدعلی. (۱۳۸۰). شذرات المعارف. (بنیاد علوم و معارف اسلامی دانش‌پژوهان، مصحح). تهران: ستاد بزرگداشت مقام عرفان و شهادت.
شیرازی، صدرالدین محمد بن ابراهیم (ملاصدرا). (۱۳۶۳). مفاتیح الغیب. (محمد خواجوی، مصحح). تهران: مؤسسه تحقیقات فرهنگی.
صدر، سید محمدباقر. (۱۳۵۹). انسان مسئول و تاریخ‌ساز از دیدگاه قرآن. (محمدمهدی فولادوند، مترجم). تهران: بنیاد قرآن.
صدیق اورعی، غلامرضا. (1402). مبانی جامعه‌شناسی مفاهیم و گزاره‌های پایه. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
فوکو، میشل.(1401ش). ایران روح یک جهان بی‌روح، (نیکو سرخوش و افشین جهان‌دیده، مترجم)، تهران: نشر نی
 کوزر، لیوئیس. (۱۳۸۷). زندگی و اندیشه بزرگان جامعه شناسی. (محسن ثلاثی، مترجم). تهران: انتشارات علمی.
مازندرانی، محمدصالح بن احمد. (۱۳۸۲ق). شرح کافی الاصول و الروضة. (علی‌اکبر غفاری، مصحح). تهران: المکتبة الاسلامیة للنشر و التوزیع.
مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی. (۱۴۰۳ق). بحار الأنوار (ط - بیروت). بیروت: بی‌نا.
معرفت، محمدهادی. (۱۳۸۸). علوم قرآنی. قم: مؤسسه فرهنگی تمهید.
مکارم شیرازی، ناصر. (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
ورام، مسعود بن عیسی. (بی‌تا). تنبیه الخواطر و نزهة النواظر (مجموعه ورام) (ج. ۱-۲). قم: دارالتعارف، دارصعب، مکتب الفقیه.
یغمایی، ابوالفضل. (۱۳۷۸). امام علی (ع) در قرآن از دیدگاه اهل سنت. قم: احسن الحدیث.
مقالات
یوسفی، احمدعلی. (۱۳۹۴). تحلیل الگوی اقتصادی آیت‌الله شاه‌آبادی. فصلنامه علمی‌پژوهشی اقتصاد اسلامی، شماره دوره (57)، صص87-111.
انصاری‌مقدم، علی. انسان اجتماعی مبتنی بر نظریه فطرت آیت‌الله شاه‌آبادی و دلالت‌های آن در گونه‌شناسی کنش اجتماعی. فصلنامه علمی تخصصی فرهنگ پژوهش، شماره دوره (38)، صص99-131