مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران (با مشارکت انجمن علمی انقلاب اسلامی ایران)نظریههای اجتماعی متفکران مسلمان2538-52403220130923The Conceptual Analysis of "Sunnah" (tradition)
in Imam Khomeini's Thoughtبررسی جهان مفهومی «سنت» در اندیشة امام خمینی (ره)1611905572510.22059/jstmt.2013.55725FAقاسمزائریاستادیار دانشکدة علوم اجتماعی دانشگاه تهرانزینباعلمیکارشناس ارشد علوم اجتماعی دانشگاه تهرانJournal Article20150605Imam Khomeini was the leader of the Islamic revolution in 1979. In the discoursive context of the historical encounter of the modernists and the religious with Sunnah (Tradition), Imam Khomeini established and invigorated the orientation of "Sunnah Revival" going beyond the orientations of "Refusal of Sunnah" and "Return to Sunnah" on the one hand, and "Repetition of Sunnah" on the other hand. Also, he went beyond the developmental dualism of "Tradition-Modernity" and with "Positive ignorance" of the West, pursued the logic of internal criticism of sunnah. Imam Khomeini as a religious man (either in the leadership position of a great political-social revolution or in the position of an ordinary person in daily life) acted in the multiplexed context of Sunnah. This context comprises "religious tradition" and "life tradition". The former is dividable into "Divine-genetic tradition (<em>SUNNAT-ALLAH</em>)" and "Juridical-legislative tradition (<em>FIQH</em>)" and the latter is dividable into "the Muslim life tradition" (with subdivisions of "historical tradition of the beginning of Islamic era" and "the Muslim social tradition") and " the non-Muslim life tradition" (with subdivisions of "archaic tradition and pre-Islamic religions" and "the Arrogants tradition (<em>MUSTAKBERIN</em>)" ). Such various conceptions of Sunnah permit him to consider modernity not as a self-determining matter but as a variety of life tradition and to overcome the consequent problems of theoretical and practical involvement with modernity. By this multiplexed conceptions, Furthermore, he is able to criticize and reconstruct some aspects of Sunnah with reliance to the other aspects asymmetrically.
امام خمینی (ره) راهبری انقلاب اسلامی 1357 را به عهده داشت. او در بافت گفتمانیِ مواجهة تاریخی متجددین و متدینین با «سنت» با فراتر رفتن از جهتگیریهای «نفی سنت» و «بازگشت به سنت» از یک سو و «تکرار سنت» از سوی دیگر، جهتگیری «احیای سنت» را پایهریزی و تقویت کرد. وی همچنین از دوگانة توسعهای «سنت-تجدد» فراتر رفته و ضمن «نادیدهانگاری مثبت» غرب، منطق نقد درونی سنت را مورد توجه قرار داده است. بر اساس یافتههای پژوهش حاضر، امام خمینی (ره) به عنوان یک دیندار چه در مقام راهبری یک انقلاب سیاسی و اجتماعی بزرگ، و چه در مقام یک کنشگر معمولی زندگی روزمره، در بافتِ چندوجهی سنت عمل کرده است: نخست «سنت دینی» که خود به «سنت الهی- تکوینی (سنتالله)» و «سنت فقهی- تشریعی» تفکیکپذیر است، و دیگری «سنت زندگی» که به «سنت زندگی مسلمانان» (و تقسیمبندیهای خردتر «سنت تاریخی صدر اسلام» و «سنت اجتماعی مسلمین») و «سنت زندگی غیرمسلمین» (و تقسیمبندیهای خردتر «سنتهای باستانی و ادیان پیش از اسلام» و «سنت مستکبرین») تقسیمپذیر است. چنین تنوعی در درک از سنت، ضمن اینکه تجدد را نه بهعنوان امری مستقل بلکه بهعنوان یکی از اشکال سنت زندگی لحاظ کرده و امام خمینی (ره) را از مشکلات بعدیِ درگیری نظری و عملی با تجدد مبرّا میکند، به وی اجازه میدهد بخشهایی از سنت را بهطور نامتقارنی با اتکاء به سایر بخشهای آن، مورد نقد و بازسازی قرار دهد.https://jstmt.ut.ac.ir/article_55725_e87d854bf396ac001e599a215f7651da.pdfمؤسسه انتشارات دانشگاه تهران (با مشارکت انجمن علمی انقلاب اسلامی ایران)نظریههای اجتماعی متفکران مسلمان2538-52403220130923The Interaction of Population Dynamics and Development from the Ibn Khaldun’s Perspectiveتعامل پویایی جمعیت و توسعه از دیدگاه ابنخلدون1912095572610.22059/jstmt.2013.55726FAرسولصادقیاستادیار گروه جمعیتشناسی دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهرانJournal Article20150201Ibn Khaldun has played a major role in the shaping of pre-modern population theories. He has proposed some important issues and perspectives on the interaction of population dynamics and development. Thus, this paper attempts to explore Ibn Khaldun’s demographic perspectives and identify his approach to population and development interrelationship. The results indicate that Ibn Khaldun has introduced the dimensions and components of population growth in the context of demographic transition, and also he has discussed on the dynamic interaction of population and development. According to Ibn Khaldun, positive or negative impact of population growth on development and welfare depends on population structure and its quality on the one hand, and infrastructure conditions of society on the other hand. Therefore, Ibn Khaldun’s theory of development is based on his demographic theory. In addition, Ibn Khaldun has applied a multidimensional approach to analyze the relations between population and development. He has explained the mechanism of this relationship and its results in the connection with an array of environmental factors.
ابنخلدون، بهعنوان سرشناسترین متفکر اجتماعی مسلمان، نقش مهمی در شکلگیری آرا و نظریههای جمعیتی دوران ماقبل مدرن داشته است. وی مباحث و دیدگاههای مهمی را دربارۀ تعامل جمعیت و توسعه مطرح کرده است. ازاینرو، در مقالۀ حاضر ضمن مروری بر آرای جمعیتشناختی ابنخلدون، رویکرد وی دربارۀ تعامل جمعیت و توسعه، بررسی شده است. بر اساس نتایج پژوهش حاضر، ابن خلدون ضمن معرفی ابعاد و مؤلفههای رشد جمعیت و گذار جمعیتی در بستر توسعه، بر تعامل پویا بین جمعیت و توسعه تأکید داشته است. همچنین، از دیدگاه ابنخلدون تأثیر مثبت یا منفی رشد جمعیت بر توسعه و رفاه، به ساختار و کیفیت جمعیت و نیز شرایط ساختاری جامعه بستگی دارد. از اینرو، نظریۀ ابن خلدون دربارۀ توسعه، مبتنی بر نظریۀ جمعیتشناختی وی است. همچنین، ابنخلدون دیدگاهی چندبعدی در تحلیل رابطۀ جمعیت و توسعه داشته و نحوه و سازوکار شکلگیری این رابطه و خروجی آن را در ارتباط با مجموعهای از شرایط پیرامونی تبیین کرده است.
https://jstmt.ut.ac.ir/article_55726_d3cd9f83478b35b3c20f2b69541da1b8.pdfمؤسسه انتشارات دانشگاه تهران (با مشارکت انجمن علمی انقلاب اسلامی ایران)نظریههای اجتماعی متفکران مسلمان2538-52403220130923Farabi in Seyed Javad Tabatabaee’s Reading: three interpretations, three inferencesفارابی در روایت سید جواد طباطبایی: سه تفسیر، سه استنتاج2112435572710.22059/jstmt.2013.55727FAمحمدحسینبادامچیدانشجوی دکتری پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامیحمیدپارسانیادانشیار دانشکدۀ علوم اجتماعی دانشگاه تهران0000-0002-2424-2931Journal Article20150304The principal problem in studying Farabi’s political philosophy is working out the dilemma of his thought, which has adopted three sources: Greek political philosophy, Iranshahri (Persian Polis) pre-Islamic political thoughts, and Islamic courses; who doesn’t accommodate properly in orientalist’s trinary category: Greek Political Philosophy/ Fighi Shari’at-Name/ Iranian Siasat-Name. This article dividing the overall framework of presented readings of Farabi (offers by multiple Western or Iranian orientalists) into three main positions: Describing Status (source discovering questions)/ Interpretation Status (identity discovering questions)/ Inference Status (Civilization questions); assuming the great importance of the second status, claims the principal issue in interpretation and identity discovering of Farabi’s Thought is the question of “the way of gathering Reason-Revelation or Islam-Greek philosophy together” and Farabi’s special answer to it. Therefore, criticizing some typologies presented to categorize the multiple interpretations, the authors hold the fourfold category (non-Muslim philosopher/ non-philosopher theologian, non-Muslim Nationalist/ founder of Islamic Philosophy) in which three former ones have established on philosophical refusal of making Rationality compatible with Religion, and the latter last one stands on possibility of making philosophy compatible with Islam. Ultimately evaluating Seyed Javad Tabatabaee’s treatises with this framework, reveals that we meet more than one Farabi in his works. By and large Tabatabaee, depending on the content and context of the debates, has introduced one of the first three Farabi types, evolving three contradictory inferences about Farabi’s intellectual role in Islamic civilization: (leading to) temporary appearance of Islamic Humanistic Age/ gradually deterioration of political thought in Iran/ resistance and preserving Iran-state against Ideological pan-Arabism). Three contradictory interpretations and inferences which eventually degrades the academic credit of Tabatabaee’s works and leads to diverging the unity of his reading of Farabi.
مهمترین مشکل در مطالعۀ فلسفۀ سیاسی فارابی، درک ماهیت معماگونه اندیشۀ اوست که از ترکیب فلسفۀ سیاسی یونانی، اندیشۀ ایرانشهری و آموزههای اسلامی به وجود آمده و به راحتی در سهگانۀ مشهور مستشرقین یعنی فلسفۀ سیاسی یونانی، شریعتنامههای فقهی و اندرزنامههای ایرانشهری نمیگنجد. در پژوهش حاضر، چارچوب کلی روایتهای ارائه شده دربارۀ فارابی به سه مقام توصیف (پرسشهای منبعیابی)، تفسیر (پرسشهای هویتیابی) و استنتاج (پرسشهای تمدنی) تقسیم شده است و با فرض اهمیت اساسی مقام دوم ادعا میگردد که مهمترین مسئله در تفسیر و هویتیابی اندیشۀ فارابی مسئلۀ «نحوۀ جمع عقل و وحی یا اسلام و فلسفۀ یونانی» نزد اوست. بر همین اساس ضمن نقد برخی گونهشناسیهای ارائه شده در تفسیر اندیشۀ فارابی، گونهشناسی چهارگانهای (فیلسوف نامسلمان/ متکلم نافیلسوف/ ملیگرای نامسلمان/ مؤسس فلسفۀ اسلامی) ارائه میگردد که سه نوع اول بر پایۀ امتناع فلسفی جمع عقل و دین و گونۀ آخر بر پایۀ امکان فلسفی جمع عقل و دین استوار است. در نهایت با ارزیابی نوشتههای سید جواد طباطبایی بر پایۀ این دستگاه مفهومی مشخص میشود ما در آثار وی نه با یک فارابی که با سه فارابی مواجهیم و وی به فراخور زمینه و فضای بحث، یکی از سه تفسیر اول و سه استنتاج تمدنی متعارض (ظهور مقطعی عصر اومانیسم اسلامی/ زوال تدریجی اندیشۀ سیاسی در ایران/ مقاومت و حفظ ایرانزمین در برابر تازیگری ایدئولوژیک) را دربارۀ فارابی ارائه کرده است که در نهایت به کاهش اعتبار علمی و واسازی وحدت روایی وی انجامیده است.
https://jstmt.ut.ac.ir/article_55727_0df34931eb25c9fb45e5a26c4ae7d326.pdfمؤسسه انتشارات دانشگاه تهران (با مشارکت انجمن علمی انقلاب اسلامی ایران)نظریههای اجتماعی متفکران مسلمان2538-52403220130923A review of Social Security Threats from the Viewpoint of Iran’s Supreme Leaderتهدیدهای امنیت اجتماعی از دیدگاه مقام معظم رهبری2452715572810.22059/jstmt.2013.55728FAفریباشایگاندانشیار دانشگاه علوم انتظامی امینJournal Article20150709There are a variety of definitions about social security and threats indicating a lack of consensus on this issue, and not considering the impact of social conditions of different countries. Thus, although in a scientific study considering other viewpoints can be useful, in order to be practical, we should indigenously note indigenous conditions and domestic scholar’s comments. Based on this idea, this study investigated one of the Iranian Muslim scholars’ viewpoint namely Ayatollah Khamenei about social security threats which are conceived to be highly influenced by local conditions. In this study a qualitative method and content analysis has been used to refer to all statements of the Supreme Leader since the beginning of his inauguration (1989) till 2011 and the threats were extracted and classified. Then a number of 36 country’s military and security experts confirmed these conceptual threats. The results revealed that social security threats in Iran from the viewpoint of the Supreme Leader includes creating intrigue and turmoil, threatening and intimidation, enemy propaganda, creating doubt in the beliefs of youth, creating religious division, interference of the enemies in the internal affairs of the country, ethical and financial corruption, ethnic division, breaking the law, insecurity of social environment, drug abuse and addiction in society and, finally, youth unemployment.
وجود تنوع در تعاریف امنیت اجتماعی و تهدیدهای آن، بیانگر عدم وفاق دربارة این موضوع است که بخشی از آن ناشی از تأثیرپذیری این دیدگاهها از شرایط اجتماعی کشورهای مورد بررسی است. بنابراین گرچه توجه به دیدگاههای دیگران در پژوهشی علمی سودمند است، لکن برای کاربردی بودن آنها باید شرایط کشور و آرای اندیشمندان داخلی و نگاهی بومی را مورد توجه قرار داد. در پژوهش حاضر بر مبنای این تفکر، دیدگاه یکی از متفکران مسلمان ایرانی یعنی حضرت آیهالله خامنهای دربارة تهدیدهای امنیت اجتماعی (که بسیار تحت تأثیر وضعیت بومی کشور است) مورد بررسی قرار گرفت. برای این کار از روش کیفی و ابزار تحلیل محتوا استفاده گردید. در فرایند پژوهش به همه سخنان مقام معظم رهبری از آغاز ولایت یعنی سال 1368 تا 1390 مراجعه شد و تهدیدها استخراج و دستهبندی شد و در نهایت، نتایج به تأیید 36 نفر از نخبگان نظامی و امنیتی کشور رسید. بر اساس نتایج بررسی، تهدیدهای امنیت اجتماعی در ایران از دیدگاه رهبر شامل ایجاد فتنه و آشوب، تهدید و ارعاب، تبلیغات سوء دشمنان، ایجاد شبهه در عقاید جوانان، ایجاد تفرقۀ مذهبی، دخالت دشمنان در امور داخلی کشور، فساد اخلاقی و مالی، تفرقۀ قومی، قانونشکنی، ناامنی محیط اجتماعی، شیوع مواد مخدر و اعتیاد در جامعه و عدم اشتغال جوانان است.https://jstmt.ut.ac.ir/article_55728_ce88296e70482500cf3734645eecdc7b.pdfمؤسسه انتشارات دانشگاه تهران (با مشارکت انجمن علمی انقلاب اسلامی ایران)نظریههای اجتماعی متفکران مسلمان2538-52403220130923Exploring Anthropological Foundations of Social Science:
A Comparison of Motahhari’s and Kant’s Viewsمقایسة مبانی انسانشناختی علوم اجتماعی از دیدگاه شهید مطهری و کانت2732995572910.22059/jstmt.2013.55729FAمهدیحسین زاده یزدیاستادیار گروه علوم اجتماعی اسلامی دانشگاه تهران0000-0001-6124-1009حمیده ساداتحسینی روحانیدانشجوی دکتری دانش اجتماعی مسلمین دانشگاه تهرانJournal Article20150529Similar to other domains of inquiry and knowledge, social sciences are influenced by various philosophical views and different axioms about the creation and humanity. Given that in social sciences human being is both the object and subject of inquiry and is the focal point of analysis, anthropological foundations become especially relevant for these sciences. <br />Considering that Motahhari and Kant are associated with two widely different but important philosophical schools of thought, the anthropological foundations of philosophy of these two great thinkers will result into two different forms of social sciences. It is important to realize that without comparing and contrasting different schools of social sciences, it would be impossible to identify their potentials and weaknesses. This paper is an attempt to identify the anthropological foundations of philosophy of Motahhari and Kant and analyze their influence on the brands of social sciences that are associated with their thoughts. To achieve this objective, the paper will analyze the writings and other documents of Motahhari and Kant in detail. <br />It will be shown that social sciences associated with Kant’s anthropological foundations is limited to positivism potentials and biological or physical anthropology. However, social sciences associated with Motahhari’s philosophical views simultaneously include biological, spiritual, and social domains of human life.علوم اجتماعی، به مثابة علومی که با محوریت ابعاد اجتماعی زندگی انسان سامان گرفته است، مانند سایر دانشهای بشری تحت تأثیر مبانی فلسفی و نیز پیشفرضهای گوناگونی است. بررسی مبانی انسانشناختی علوم اجتماعی از دیدگاه شهید مرتضی مطهری و ایمانوئل کانت، با توجه به وابستگی آنها به دو جریان بزرگ فکری و فرهنگی در غرب و شرق عالَم، امکان شکلگیری دو صورت متفاوت از علوم اجتماعی و مقایسۀ آنها را فراهم میکند. در واقع، بدون رویارویی صورتهای گوناگون ممکن علوم اجتماعی، تصور دقیقی از ظرفیتها و محدودیتهای این علوم شکل نخواهد گرفت و به سرگردانی پژوهشگران این عرصه در تعیین جهت پژوهشها و مسائل این علوم منجر خواهد شد. در پژوهش حاضر تلاش شده است با روش اسنادی، شرحی از آرای انسانشناختی شهید مطهری و کانت ارائه شود و تأثیر آن بر علوم اجتماعی برخاسته از این دو دیدگاه فکری بررسی شود. ظاهراً علوم اجتماعی تحت تأثیر آرای انسانشناختی کانت، محدود به امکانهای پوزیتیویستی و در دایرۀ ظرفیتهای انسانشناسی تجربی سامان مییابد؛ اما علوم اجتماعی برخاسته از نظام فکری- فلسفی شهید مطهری، گسترۀ ابعاد مادی و مجرد انسان و عرصۀ اجتماعی زندگی او را به صورت توأم دربرمیگیرد.https://jstmt.ut.ac.ir/article_55729_1bf4b10b058cd14143bf1c9caeb5fe83.pdfمؤسسه انتشارات دانشگاه تهران (با مشارکت انجمن علمی انقلاب اسلامی ایران)نظریههای اجتماعی متفکران مسلمان2538-52403220130923Exploring the Range and Features of the Scientific Realism in Sayyid Jamāl ad-Din Asad Ābādi’s Social Thinkingواکاوی حدود و شاخصههای رئالیسم علمی در معرفت اجتماعی سید جمالالدین اسدآبادی3013225573010.22059/jstmt.2013.55730FAایمانعرفان منشدانشجوی دکتری تخصصی جامعهشناسی فرهنگی دانشگاه تهرانغلام رضاجمشیدیهااستاد دانشکدۀ علوم اجتماعی دانشگاه تهران0000-0003-4639-5346Journal Article20150627This article tries to investigate the range and some features of scientific realism from the perspectives advocated by Sayyid Jamāl ad-Din Asad Ābādi. It applies grounded<em> theory</em>, documentary research method, and some interpretative and exploratory views. Sayyid Jamāl has tried to reveal the capacity of religious knowledge including modern world, using hermeneutics insight and Qurān’s concepts reason, knowledge, and Jihād in the Companionship of knowledge and religion is one of his epistemological principles. To Sayyid Jamāl, the necessity of practical utility of Islamic knowledge and Muslims’ attention to the other scientific approaches, as positivistic methods, can play a remarkable role for reinforcing the scientific dimension of Islamic countries, as well as reviving Islamic civilization. In the light of Sayyid Jamāl’s methodological and epistemological logic, it seems that a recommendation to adopt paradigmatic axioms of the scientific realism can be a useful way to apply religious knowledge and/or Quranic knowledge , in addition of some modern scientific and empirical methods. Furthermore, the pragmatic manner and praxis (a combination of belief and Jihād) is among the practical features of Sayyid Jamāl’s social Knowledgeدر پژوهش حاضر با استفاده از رویکرد نظری روششناسی بنیادین، روش تحقیق اسنادی و با نگرشی تفسیری و اکتشافی، محدوده و برخی از شاخصههای رئالیسم علمی مندرج در معرفت اجتماعی سید جمالالدین اسدآبادی شناسایی شده است. سید جمالالدین با استفاده از بینش هرمنوتیکی و بر اساس مفاهیم قرآنی از جمله عقل، علم و جهاد تلاش کرده است ظرفیت معرفت دینی را در جهان مدرن آشکار کند. قرین بودن علم و دین یکی از اصول معرفتشناختی اوست. به اعتقاد سید جمالالدین، ضرورت کاربردیسازی علوم اسلامی و توجه مسلمانان به سایر روشهای علمی از جمله روشهای مکتب اثباتی میتواند در تقویت بُعد معرفتی و علمی کشورهای اسلامی و در نتیجه، احیای مجدد تمدن اسلامی سهم مهمی داشته باشد. به نظر میرسد در پرتو منطق روششناختی و معرفتشناختی سید جمالالدین، نوعی توصیه به مؤلفههای پارادایمی رئالیسم علمی میتواند در بهکارگیری معرفت دینی و قرآنی در کنار سایر روشهای علمی و تجربی مدرن سودمند باشد. همچنین از جمله ویژگیهای عملی معرفت اجتماعی سید جمالالدین، روحیۀ عملگرایی و پراکسیس (عقیده و جهاد) است.
https://jstmt.ut.ac.ir/article_55730_7e89af79d71acf47fcffdd896a1b5d8b.pdfمؤسسه انتشارات دانشگاه تهران (با مشارکت انجمن علمی انقلاب اسلامی ایران)نظریههای اجتماعی متفکران مسلمان2538-52403220130923Freedom in an Islamic Society from a Cultural Perspective: Introducing Zahed’s cpnceptual-practical modelآزادی در جامعۀ اسلامی از منظر فرهنگ: ارائة الگوی نظری- عملی زاهد3233435573110.22059/jstmt.2013.55731FAعلیفتوتیاندانشجوی دکتری جامعهشناسی دانشگاه شیراز0000-0003-2918-9161سید سعیدزاهد زاهدانیدانشیار جامعهشناسی دانشگاه شیراز و عضو پژوهشکدۀ تحول در علوم انسانیJournal Article20150711The first aim of this article is to present Zahed’s conceptual–operational model of freedom on the basis of Islamic thoughts. The second goal is to distinguish how freedom would run in the Islamic society according to this operational model. Finally, we will talk about the differences between this new conceptualization of freedom and the secular one. We will introduce theoretical, social and cultural dimensions of Zahed’s approach to freedom and then talk about <em>what</em> and <em>how</em> freedom would be in the individual level and the social one according to this model. In addition, to have a better understanding of freedom in Islamic society, we will compare freedom in Islamic and secular societies. This is a documentary and qualitative content analysis research. Based on our findings, Islamic freedom is a cultural concept with several layers. It will be realized an individual becomes free of anti-nature (<em>gheir-e-fetri</em>) hindrances and resist anti-nature social impediments. This resistance has personal and social dimensions. The personal dimension is not to let the obstructions limit her/him from inside and/or outside and then act against them in the social context not letting them to make obstructions to others. Emancipation is to arrange the social order in such a way to make people act according to their nature and avoid anti-nature hindrances. In secular societies richer people experience more freedom because of ownership right.
در پژوهش حاضر برای ارائۀ الگوی نظری- عملی زاهد در زمینۀ آزادی بر اساس دیدگاه اسلام تلاش شده است. سپس نحوة جاری شدن آزادی بر اساس این الگوی عملی در جامعۀ اسلامی بررسی شده و در نهایت تفاوت این نوع نگاه با مفهوم آزادی در جامعۀ سکولار غربی تبیین شده است. بدین منظور چیستی مسئلة نظری، اجتماعی و فرهنگی آزادی بر مبنای دیدگاه زاهد بیان شده و در ادامه با استفاده از الگوی نظری و عملی مذکور، چیستی و چگونگی عملیاتی شدن آزادی در فرد و جامعه بررسی شده است. در ادامه برای درک بهتر آزادی در جامعة اسلامی، این موضوع در جوامع اسلامی و سکولار مقایسه شده است. پژوهش حاضر از نوع اسنادی است و با استفاده از فن تحلیل محتوای کیفی انجام شده است. بر اساس یافتههای پژوهش، با توجه به ارزشهای اسلامی، آزادی در وهلۀ اول مفهومی فرهنگی و چندلایه است. دوم اینکه آزادی زمانی در فرد شکل میگیرد که او خود را از قیدهای غیرفطری رها و در زمینۀ اجتماعی در مقابل قیود غیرفطری تحمیلی ایستادگی کند. ایستادگی او دو جنبۀ فردی و اجتماعی دارد: اول اینکه، وی اجازه ندهد قیود از درون و بیرون او را محدود کنند و دوم اینکه به اصلاح جامعه بپردازد تا این قیدها همنوعان او را محدود ننماید. بر مصلحان آزادیخواه اجتماعی است که نظام اجتماعی را بهگونهای تنظیم کنند که افراد از قیود غیرفطری رها و به سوی رفع نیازهای فطری هدایت شوند. در جوامع سکولار با احترام به حق مالکیت فردی، آزادی بیشتر شامل حال کسانی است که از ثروت و مکنت بیشتری برخوردارند.https://jstmt.ut.ac.ir/article_55731_65f929d77ace58c254700c1d65efb707.pdf