مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران (با مشارکت انجمن علمی انقلاب اسلامی ایران)نظریههای اجتماعی متفکران مسلمان2538-524014220240621Javadi Amoli's Theory of Innate Civilityنظریه مدنیت فطری آیتالله جوادی آملی1189725610.22059/jstmt.2024.372572.1693FAحسینحاج محمدیاستادیار دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، تهران، ایران.Journal Article20240215One of the important topics in the philosophical schools of social sciences is human civility. The main issue of this article is the explanation of Javadi Amoli's theory about Human civility. In this article, by referring to his works and using the library method, the following results have been obtained: According to the theory of the physicality of occurrence and the spirituality of survival, man is first a physical being, then with gradual movement in his essence, he becomes a spiritual being. Although humans benefit from a common single origin in the occurrence, but in survival, they are transformed into many types according to their movement type. Javadi Amoli considers human civility to be the result of one of the steps in the essential movement of man. He puts human and their actions into several categories based on their essential movement: the first; Natural savagery and animal behavior, Second; Mutual recruitment and interaction, Third: Fair employment and act based on reason, fourth; Sacrifice and benevolence and Action based on divine innate. Javadi Amoli considers serving others as a result of human nature. He believes that man is social by divine innate, but he is savage based on his nature.یکی از مسائل اساسی مکاتب فلسفی در حوزه علوم اجتماعی، مسئله اجتماعی بودن انسان است. برایناساس مسئله اصلی این نوشتار نیز تبیین نظریه آیتالله جوادی آملی درباره اجتماعی بودن انسان است. در این مقاله با مراجعه به آثار ایشان و بهرهگیری از روش کتابخانهای این نتایج به دست آمده است: بر اساس نظریه جسمانیة الحدوث و روحانیة البقاء بودن، انسان در نقطه آغاز موجودی جسمانی است و با حرکت جوهری به تدریج وجودی روحانی مییابد. بر اساس این نظریه اگرچه انسانها در حدوث، بهرهمند از مبدأ واحد مشترک هستند، اما در بقاء، متناسب با نوع حرکت خود به انواع متعدد مبدل میشوند. جوادی آملی اجتماعی بودن انسان را یکی از مراحل حرکت جوهری انسان برمیشمرد. وی انسان و کنش او را بر اساس حرکت جوهری در چند دسته جای میدهد: نخست؛ توحش طبعی و کنش حیوانی، دوم؛ استخدام متقابل و کنش متقابل، سوم؛ استخدام عادلانه و کنش مبتنی بر عقل، چهارم؛ احسان و ایثار و کنش مبتنی بر فطرت الهی. جوادی آملی استخدامگری را ناشی از طبیعت انسان دانسته و معتقد است آدمی بر اساس فطرت خویش مدنی است، اما بر اساس طبیعت خود متوحش است.https://jstmt.ut.ac.ir/article_97256_df90d1943be64a02eb79670a83662bf8.pdfمؤسسه انتشارات دانشگاه تهران (با مشارکت انجمن علمی انقلاب اسلامی ایران)نظریههای اجتماعی متفکران مسلمان2538-524014220240621Quran and causal mechanisms in explaining social harms Applied to the Proposition of the Influence of worldliness on sinقرآن و سازوکارهای علّی در تبیین آسیبهای اجتماعی با تطبیق بر گزارة تأثیر دنیادوستی بر گناه19419725710.22059/jstmt.2024.373217.1696FAحسینبستان نجفیدانشیار جامعه شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران.Journal Article20240227Causal explanations in social sciences consist of three main elements: independent variable, dependent variable, and the relationship between them, which is realized in the form of a causal mechanism. The explanation of the causal mechanisms depends on the identification and analysis of mediating factors between the independent variable and the dependent variable, and based on this, the causal mechanisms refer to the processes during which various types of causal influences are formed between the independent variable, mediating factors, and the dependent variable. In this article, by searching the verses of the Holy Quran and using conventional qualitative content analysis techniques, an attempt has been made to formulate a comprehensive framework of mediating factors between worldliness and sin, including action, motivational and structural variable, a framework that can be used to explain many social harms by connecting independent and dependent variables. In this regard, more than 600 different factors were coded in the Holy Quran, which, after removing duplicates, were separated into two categories of mediating factors: factors whose effects are specific to a specific sin, and factors whose scope is inclusive of various sins. Due to the extensiveness of the first category factors, they were avoided in this discussion and only the second class factors were focused on, which included about 150 mediating factors.تبیینهای علّی در علوم اجتماعی متشکل از سه عنصر اصلیاند: متغیر مستقل، متغیر وابسته و رابطه میان آنها که در قالب سازوکار علّی بیان میشود و توضیح سازوکارهای علّی، منوط به شناسایی و تحلیل عوامل میانجی میان متغیر مستقل و متغیر وابسته است. هدف این مقاله، برقراری پیوند میان مضامین قرآنی و ادبیات سازوکاریابی پیرامون یک فرضیه مشخص است. بدین منظور، بر مبنای ارتباط تنگاتنگ میان دو مفهوم گناه و آسیب اجتماعی، گزاره بیانگر تأثیر دنیادوستی بر گناه در کانون توجه قرار گرفته و با جستوجو در آیات قرآن کریم و با بهرگیری از فنون روش تحلیل محتوای کیفی عرفی کوشش شده است چهارچوب جامعی از عوامل میانجی میان دنیادوستی و گناه، شامل متغیرهای کنشی، انگیزشی و ساختاری تدوین شود، چهارچوب جامعی که میتواند در تبیین بسیاری از آسیبهای اجتماعی از طریق ربط دادن متغیرهای مستقل و وابسته به کار آید. در این راستا بالغ بر 600 عامل گوناگون کدگذاری شدند که پس از حذف موارد مشابه، میان دو دسته از عوامل میانجی تفکیک شد: عواملی که اثرگذاری آنها به گناه خاصی اختصاص دارد و عواملی که دامنه تأثیرشان شامل گناهان مختلف میشود. با توجه به گستردگی عوامل دسته اول، از طرح آنها در این بحث صرفنظر و تنها بر عوامل دسته دوم تمرکز شد که شامل حدوداً 150 عامل میانجی بودند.https://jstmt.ut.ac.ir/article_97257_21ac61fc128f0728ebabd9281bbcdec6.pdfمؤسسه انتشارات دانشگاه تهران (با مشارکت انجمن علمی انقلاب اسلامی ایران)نظریههای اجتماعی متفکران مسلمان2538-524014220240916The subject and its relationship with sources of authority in Bazargan and Shariati's thoughtsسوژه و نسبت آن با منابع اقتدار در اندیشههای بازرگان و شریعتی42589860110.22059/jstmt.2024.370237.1683FAپیمانزنگنهدانشجوی دکتری علوم سیاسی (گرایش اندیشههای سیاسی )، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.سید حسیناطهریدانشیار علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.رضانصیری حامداستادیار علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.روح اللهاسلامیاستادیار علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.Journal Article19700101Depicting the relationship between religion and modernity in the changing world caused by the modern crashing waves, which sweep away all religious values and beliefs at a high speed, has been one of the tasks of the new religious thinkers. This trend has always tried to provide an up-to-date reading of religion by re-reading religious propositions in accordance with the evolving conditions caused by modern affairs. "Mehdi Bazargan" and "Ali Shariati" are two Iranian modern thinkers who have tried to determine the position of the religious subject in the new era based on the reinterpretation of traditional foundations in interaction with the new era. Using two narratives of authoritarianism and dialogue-centered relationship between subject and authority as a theoretical approach and qualitative content analysis method, this article has examined and explored the opinions of Bazargan and Shariati. The findings of this research indicate that the method of each of them had differences from another method; Concerned about providing a definition of traditional religious foundations that is compatible with the modern world, Bazargan tried to provide more space for the subject. On the other hand, Shariati, by emphasizing an ideological reading of Shi'ism, aimed to remove the subject from the control of traditional authority and emphasize her humanity even while remaining loyal to traditional teachings.ترسیم نسبت دین با مدرنیته در دنیای در حال تحول ناشی از امواج توفنده مدرن که با سرعت بالایی همه ارزشها و باورهای دینی را در مینوردد، از جمله وظایف نواندیشان دینی است. این جریان همواره درصدد بوده تا با بازخوانیگزارههای دینی متناسب با شرایط در حال تحول ناشی از امر مدرن، خوانشی روزآمد از دین ارائه دهد. «مهدی بازرگان» و «علی شریعتی» دو تن از نواندیشان ایرانیاند که تلاش نمودهاند جایگاه سوژه دینی در دوران جدید را بر اساس بازتفسیری از مبانی سنتی در تعامل با دوران جدید مشخص سازند. این نوشتار با بهرهگیری از دو روایت اقتدارگرا و دیالوگمحور از نسبت سوژه و اقتدار بهعنوان چهارچوب نظری و روش تحلیل محتوایکیفی، آرای بازرگان و شریعتی را مورد بررسی و کنکاش قرار داده است. یافتههای این پژوهش حاکی از آن استکه شیوه هر یک از این دو تفاوتهایی با مشی دیگری داشته است؛ بازرگان با دغدغهمندی درخصوص ارائه تعریفی از مبانی سنتی دینیکه در سازگاری با دنیای متجدد باشد، تلاش نمود تا مجال بیشتری برای سوژه فراهم کند. در مقابل شریعتی با تأکید بر خوانشی ایدئولوژیک از تشیّع برآن بود تا سوژه را از سیطره اقتدار سنتی خارج نموده و انسانیتِ وی را حتی در عین وفاداری به آموزههای سنتی مورد تأکید قرار دهد.https://jstmt.ut.ac.ir/article_98601_f5ea2ceff47948b543ae61fdf74f84e2.pdfمؤسسه انتشارات دانشگاه تهران (با مشارکت انجمن علمی انقلاب اسلامی ایران)نظریههای اجتماعی متفکران مسلمان2538-524014220240621The influence of architecture on society in the thought of Akhwan al-Safaتأثیر معماری بر جامعه از منظر اخوانالصفا59809780510.22059/jstmt.2024.368409.1670FAیحییبوذری نژاددانشیار، گروه علوم اجتماعی اسلامی، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، تهران، ایران.مجیداحمد پوراستادیار، گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.Journal Article20231120Attention to architecture in the thought of Akhwan al-Safa is based on the recognition of the place of geometry and numbers in their intellectual system. Akhwan al-Safa believes that geometry and numbers have priority over all other sciences. Their approach to geometry and architecture is such that it gives an identity of It is considered to be the accessories of their thought, therefore it is placed in the opposite point of modern and postmodern architecture, which, relying on the foundations of positivist philosophy, create works whose identity is obvious. propose that it displays the function of inducing pure mystical concepts such as the annihilation of multitudes in unity, and in the form of a symbolic language, conveys high Islamic concepts, some geometric shapes and some numbers in the intellectual system of the Brotherhood have a special value and property The forms do not have this characteristic, in the upcoming research, the criteria of Islamic architecture will be examined first, and then the Brotherhood's thought will be investigated and a correlation between the Brotherhood's thought and Islamic architecture will be made, in this research, with the descriptive and analytical method of library sources, The works of Akhwan al-Safa will be examined and the research questions will be answered.توجه به معماری در اندیشه اخوانالصفا متوقف به شناخت جایگاه علم هندسه و اعداد در نظام فکری ایشان است. اخوانالصفا معتقدند علم هندسه و اعداد قبل از تمامی دانشها و بر تمامی دانشها تقدم رتبی دارد. نوع مواجهه ایشان با هندسه و معماری بهگونهای است که هویتبخشی از لوازم اندیشه ایشان محسوب میشود؛ ازاینجهت در نقطه مقابل معماری مدرن قرار میگیرد که با تکیه به مبانی فلسفه پوزیتیویستی، خالق آثاری است که بیهویتی در آن مشهود است. ابتناء اندیشه اخوانالصفا بر مبانی ژرف تفکر اسلامی سبب شده که نوعی هندسه متعالی و اسلامی طرح کنند که کارکرد القای مفاهیم ناب عرفانی مانند فنای کثرات در وحدت را به نمایش بگذارد و بهصورت زبانی از جنس نماد، منتقلکننده مفاهیم عالی اسلامی باشد. اخوانالصفا معتقدند "مثلث" و "نقطه" کارکرد نمایش "کثرات حول محور وحدت" را دارند و شکل "لانهزنبوری" از جمله مصادیقی است که در القای هویت دینی میتواند ابزار خوبی باشد. نوع نگاه اخوانالصفا به اعداد، کیفی است نه کمی؛ بنابراین با نظام فکری عرفان اسلامی نیز مطابقت دارد. در پژوهش پیشرو ابتدا ملاکهای معماری اسلامی مورد بررسی قرار میگیرد و سپس به کاوش در اندیشه اخوان پرداخته خواهد شد و نسبتسنجی میان اندیشه اخوان و معماری اسلامی صورت میگیرد. در این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای، آثار اخوانالصفا مورد بررسی قرار خواهد گرفت و به سؤالات پژوهش پاسخ داده خواهد شد.https://jstmt.ut.ac.ir/article_97805_c4f1f492420fd443e2e6d03f99122869.pdfمؤسسه انتشارات دانشگاه تهران (با مشارکت انجمن علمی انقلاب اسلامی ایران)نظریههای اجتماعی متفکران مسلمان2538-524014220240621Social analysis of the expression of divine emotions in the Holy Quran as a model for the social action of a believerتحلیل اجتماعی ابراز احساسات الهی در قرآن کریم بهمثابه الگویی برای کنش اجتماعی انسان باورمند82989757310.22059/jstmt.2024.370967.1687FAسید هادیساجدیاستادیار دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، تهران، ایران.Journal Article20240115The expression of various pleasant and unpleasant emotions is common among humans. In the Holy Quran, Allah expresses different feelings, such as pleasure, anger, and love, towards specific individuals or human actions. Unlike human emotional expressions that result from internal passivity, divine expressions in the Quran are not derived from any passivity, but aim to guide humans and provide a social action model for believers. Using intellectual analysis, this study seeks to extract a system of divine emotional expressions to serve as a model for believers' social actions. It introduces a comprehensive classification of emotions expressed in the Holy Quran as pleasant or unpleasant. Using Max Weber's fourfold model, the article argues that none of the traditional, affectual, value- rational, or means-end rational actions represent the social action of a believer. It concludes that the social action of a believer should be considered as "wert rational action based on transcendent rationality" with its unique characteristics.ابراز انواع احساسات خوشایند و ناخوشایند از متداولترین رفتارهای جاری در میان انسانهاست. در قرآن کریم نیز خداوند متعال با تعابیر متفاوت به ابراز خشنودی، غضب و محبت نسبت به فرد خاص یا یک کنش انسانی میپردازد. هر چند برخلاف ابراز احساسات انسانی که حاصل انفعال درونی است، تعبیرهای الهی در قرآن کریم به هیچ وجه برآمده از انفعال درونی نیست، لکن با هدف هدایت انسانها و حاوی الگویی از کنش اجتماعی برای مؤمنان و باورمندان است. لذا این مقاله بر اساس روش عقلی ـ کلامی بهدنبال استخراج نظام ابراز احساسات الهی است تا بهعنوان الگویی برای کنش اجتماعی باورمندان مورد استفاده و الهامگیری مؤمنان قرار گیرد. از نوآوریهای مقاله ارائه یک دستهبندی جامع از انواع احساساتی است که در قرآن کریم در دو دسته احساسات خوشایند و احساسات ناخوشایند ابراز شده است. در تحلیل اجتماعی کنش انسان باورمند با استفاده از الگوی چهارگانه ماکس وبر، استدلال میشود که هیچ یک از کنشهای عاطفی، سنتی، عقلانی معطوف به ارزش و عقلانی معطوف به هدف روایتگر کنش اجتماعی انسان باورمند نیست. مقاله به این نتیجه ختم میگردد که کنش اجتماعی انسان باورمند را باید از سنخ «کنش معطوف به ارزش بر اساس عقلانیت متعالی» با ویژگیهای خاص خود قلمداد کرد.https://jstmt.ut.ac.ir/article_97573_3143d91ab0edeca2ad8bcd155e764716.pdfمؤسسه انتشارات دانشگاه تهران (با مشارکت انجمن علمی انقلاب اسلامی ایران)نظریههای اجتماعی متفکران مسلمان2538-524014220240621Investigating the ideal situation On the way to worship in the Islamic society Based on the view of Morteza Motahariترسیم وضعیت آرمانی در مسیر عبودیت در حکومت اسلامی از منظر مرتضی مطهری991159748110.22059/jstmt.2024.370912.1685FAحمید رضامنیریاستادیار مدرسی معارف اسلامی، گرایش انقلاب اسلامی، گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.Journal Article20240131The issue of drawing an ideal situation On the way to worship in the Islamic society is essential from the point of view of martyr Motahari, whose works have been approved by the imams of the Islamic Revolution in terms of accuracy and richness of content. For this purpose, This research article is an attempt to Based on Spriggans' theoretical framework To examine the indicators of the ideal situation On the way to worship in the Islamic society Based on the view of Martyr Motahari. For this purpose and with the text-to-text interpretation method as an operational method, Different levels of people were divided in three categories: The best people to God - the good ones - the hellish. Then based on this division The most important crisis in worship To be hellish is to be human And the reasons for the crisis in the direction of worship are: a. Just looking at the affairs of this world B: Not accepting the hereafter. The favorable situation in the direction of worship occurs when a person will reach the rank and status of the good ones and The best people to God.The solutions to solve this crisis are: In the formation of Islamic society as an institution and strengthening the status of geniuses as important people in society, Every useful knowledge of the Islamic society centered on the Qur'an and the Sunnah of the Prophet of Islam and Ijtihad are the sources of the model of the Islamic society in the direction of worship in the Islamic society. The ultimate goal of the Islamic society in the direction of worship in the Islamic society is the need for coordination in the development of human values and bringing man to divine perfection. The dimensions in which the Islamic society can work to achieve the aforementioned goal are in the three core parts of the Islamic religion, which are: beliefs, ethics, and jurisprudence.مسئله ترسیم وضعیت آرمانی در مسیر عبودیت در حکومت اسلامی از منظر مرتضی مطهری که آثارش از نظر صحّت و غناى محتوا مورد تأیید امامین انقلاب اسلامی بوده است، ضروری است. به همین منظور مقاله حاضر تلاش دارد بر اساس چهارچوب نظری اسپریگنز شاخصههای وضعیت آرمانی در مسیر عبودیت در حکومت اسلامی بر اساس دیدگاه مرتضی مطهری را بررسی نماید. به این منظور و با روش تفسیر متن به متن بهعنوان روش عملیاتی، سطوح و مراتب مختلف انسانها در سه دسته (مقرّبین، اصحاب الیمین و مکذّبین) تبیین شد. بر اساس این تقسیمبندی، مهمترین بحران در مسیر عبودیت، فاجر و مکذب شدن انسان است و دلایل بحران در مسیر عبودیت عبارتاند از: خواستههای صِرف مادی و تکذیب معاد و آخرت. تصویر مطلوب و آرمانی انسان در مسیر عبودیت زمانی رخ میدهد که انسان به مرتبه و مقام ابرار و سپس مقربین برسد. راهحل برطرفکردن این مسائل در شکلگیری حکومت اسلامی بهعنوان نهاد و تقویت جایگاه علما و نوابغ بهعنوان افراد تأثیرگذار در جامعه، است. هر علم مفید و نافع براى جامعه اسلامى با محوریت کتاب و سنت و اجتهاد، منابع الگوی حکومت اسلامی در مسیر عبودیت در حکومت اسلامی محسوب میشود. هدف غاییِ حکومت اسلامی در مسیر عبودیت، لزوم هماهنگى در رشد ارزشهای انسانى و رساندن انسان به کمال الهی است. ابعادی که حکومت اسلامی میتواند جهت رسیدن به هدف مذکور فعالیت کند عبارتاند از: بُعد معرفتی، معنوی و احکام.https://jstmt.ut.ac.ir/article_97481_2774831e1750d13e3089d6b2c27e067a.pdf