سنتهای فکری و تاریخی و تمدنی تفکر اجتماعی مسلمین
سینا شیخی؛ حسین کچویان
چکیده
گلستان سعدی با برخورداری از بیشترین تعداد ضربالمثل فارسی نسبت به یک اثر و کتاب اصلی آموزشی در مکتبخانههای ایران برای قرون متمادی، نقشی مهم در شکلگیری اخلاق اجتماعی ایرانیان داشته است. در این مقاله با روش دادهبنیاد اخلاق اجتماعی سعدی در کتاب گلستان بررسی شده و مفهوم خدمت به خلق به عنوان تیپ اخلاقی به دست آمده است. سعدی را باید ...
بیشتر
گلستان سعدی با برخورداری از بیشترین تعداد ضربالمثل فارسی نسبت به یک اثر و کتاب اصلی آموزشی در مکتبخانههای ایران برای قرون متمادی، نقشی مهم در شکلگیری اخلاق اجتماعی ایرانیان داشته است. در این مقاله با روش دادهبنیاد اخلاق اجتماعی سعدی در کتاب گلستان بررسی شده و مفهوم خدمت به خلق به عنوان تیپ اخلاقی به دست آمده است. سعدی را باید یکی از بزرگترین معماران «اخلاق خدمت» در ادبیات فارسی دانست. او با مهارتی کمنظیر، مفاهیم عرفانی و اخلاقی را در قالب نثر و نظم، به بیانی ساده و ماندگار برای عموم مردم عرضه کرده است. نگرش عرفانی–اخلاقی به «خدمت به خلق» که در آثار سعدی و سنت عرفان اسلامیایرانی مشاهده میشود، تنها یک آموزه معنوی نیست؛ بلکه تأثیرات اجتماعی و اخلاقی عمیقی بر ساختار و پویایی جامعه داشته است. این تأثیرات را میتوان در سه حوزه اصلی عنوان کرد: تقویت همبستگی اجتماعی، کاهش نابرابری و بیعدالتی، و شکلدهی به روح جمعی جامعه. خدمت به خلق که نقشی مهم در تاریخ ایران داشته است، همراه با فرهنگسازی و ساختارسازیهای متنوع و متکثری بوده که وقف، خانقاه، خمس و زکات نمونههای بارز آن هستند. خدمت به خلق در اندیشه سعدی نوعی همبستگی میان افراد جامعه ایجاد میکند که متمایز از همبستگیهای سطحی و منفعتطلبانه دنیای نئولیبرال است و به نحوی با دیدن دیگری به عنوان خود، همبستگی حقیقی در جامعه ایجاد میکند؛ نه همبستگی مبتنی بر منفعت بردن خویش و استفاده از دیگری برای خود.
سنتهای فکری و تاریخی و تمدنی تفکر اجتماعی مسلمین
یحیی بوذرینژاد؛ حسین حبیب زاده
چکیده
این پژوهش در پی پاسخ به این سؤال بنیادین است که چرا ایدههای به ظاهر متفاوت ترقیخواهی، اصلاح دینی و ترک-تورانگرایی در طول یک فاصلهی زمانی کوتاه امکان همگرایی خارقالعادهای از خود نشان دادند و روشنفکران مسلمان اهل قفقاز جنوبی، توانایی نمایندگی هر سه وجه را در یک زمان دارا بودند. در این پژوهش با اتکا به روش «اسنادی-کتابخانهای»، ...
بیشتر
این پژوهش در پی پاسخ به این سؤال بنیادین است که چرا ایدههای به ظاهر متفاوت ترقیخواهی، اصلاح دینی و ترک-تورانگرایی در طول یک فاصلهی زمانی کوتاه امکان همگرایی خارقالعادهای از خود نشان دادند و روشنفکران مسلمان اهل قفقاز جنوبی، توانایی نمایندگی هر سه وجه را در یک زمان دارا بودند. در این پژوهش با اتکا به روش «اسنادی-کتابخانهای»، تا حد امکان اسناد و گزاراشات مرتبط با این حوزه جمعآوری شده و با بررسی توصیفی-انتقادی، تحلیلی جامعهشناختی از چگونگی درهمتنیدگی این ایدهها، ارائه گردیده است. در این پژوهش مشخص شد که گفتمان ترقیخواهی، و سه صورت نهضت اصلاح دینی: پاناسلامیسم، جدیدیسم و بابیسم و ایدئولوژی ترک-تورانگرایی دارای تشابهات قابل توجه در بنیانهای معرفتشناختی بودند و همین تشابهات، امکان همکاری و هماهنگی در ساحت اجتماعی و فکری را فراهم مینمود. در این پژوهش با استنادهای تاریخی مختلف، نمونههایی از این همگرایی و تشابهات فکری میان اندیشمندان و روشنفکران قفقازی ارائه گردیده است.
سنتهای فکری و تاریخی و تمدنی تفکر اجتماعی مسلمین
امیر مهاجر میلانی
چکیده
در دهههای منتهی به مشروطه، ورود و استقرار مفاهیم نوآیین در نظام آگاهی ایرانی، اقتدار بسیاری از حوزههای معرفت سنتی را با چالش مواجه کرد. در مواجهه با این چالشها، اندیشۀ دینی دیگر نمیتوانست بر پاسخهای تعبدی متکی باشد. همچنین تاریخیت تعینات اندیشۀ دینی، اجازۀ فراروی از مقدورات و امکانات نظام آگاهی مسلط آن دوره را نمیداد. این ...
بیشتر
در دهههای منتهی به مشروطه، ورود و استقرار مفاهیم نوآیین در نظام آگاهی ایرانی، اقتدار بسیاری از حوزههای معرفت سنتی را با چالش مواجه کرد. در مواجهه با این چالشها، اندیشۀ دینی دیگر نمیتوانست بر پاسخهای تعبدی متکی باشد. همچنین تاریخیت تعینات اندیشۀ دینی، اجازۀ فراروی از مقدورات و امکانات نظام آگاهی مسلط آن دوره را نمیداد. این نظام دانایی که دارای مجموعهای از مفاهیم و ارزشها بود، هرگونه نظرورزی عقلایی را به این چارچوبها محدود میکرد. تبیین و تحلیل حجاب در غیاب هرگونه عاملیت زنانه موجب شکلگیری تبیینهایی از حجاب شد که دارای سوگیری جنسیتی و گاهی زنستیز بودند. این نگاه در بستر تحولات فکری جامعۀ ایرانی نتوانست استمرار یابد و با تحول در ساختار آگاهی قدمایی، اندیشۀ دینی به بازنگری در تمامی ادعاهای خود وادار شد. پژوهش حاضر، به روش دیرینهشناسی به بررسی این گسست و شرایط امکان آن در اندیشۀ اسلامی معاصر میپردازد. در این راستا، دورۀ تاریخی مورد مطالعه به سه مقطع پیشاپهلوی با گفتمان تحمیل حجاب حداکثری، پهلوی دوم با گفتمان حجاب و کنترل مدرن و پیشاانقلاب (دهۀ منتهی به انقلاب اسلامی) با گفتمان مشارکت اسلامی-اجتماعی زنان تقسیم شده است. سپس با اشاره به نخستین تبیینهای شکلگرفته، تطورات فکر دینی دربارۀ حجاب را نشان میدهد. یافتههای پژوهش بیان میکند که خلط مناسبات فرهنگی و دینی در گذشته، سرعت تحولات فکری در ایران، مشروطشدن فضای فکری به حضور زنان و کنشگری گستردۀ زنان از عوامل مهم چرخش پیشگفته و ضرورت شکلدهی به زبان و منطقی زنانه و فراجنسیتی در فهم و تبیین حجاب است.
سنتهای فکری و تاریخی و تمدنی تفکر اجتماعی مسلمین
طیبه محمدیکیا
چکیده
غزالی را باید با نقشهای متفاوتش در جهان دانش و سیاست بازشناخت؛ نقشهایی که بسیار تأثیرگذار و تاریخساز بودهاند. تجربههای منحصربهفرد غزالی آثاری ویژه از او دردسترس جهان دانش قرار داده است که گاهی متناقض و ناهمخوان بهنظر میرسد. در این پژوهش پرسش از چندوچون نگاه غزالی متأخر به سیاستورزی مطلوب است. در پاسخ باید گفت او روشی ...
بیشتر
غزالی را باید با نقشهای متفاوتش در جهان دانش و سیاست بازشناخت؛ نقشهایی که بسیار تأثیرگذار و تاریخساز بودهاند. تجربههای منحصربهفرد غزالی آثاری ویژه از او دردسترس جهان دانش قرار داده است که گاهی متناقض و ناهمخوان بهنظر میرسد. در این پژوهش پرسش از چندوچون نگاه غزالی متأخر به سیاستورزی مطلوب است. در پاسخ باید گفت او روشی نوین برای فهم معارف دینی و نیز ارتباط دین و سیاست فراچنگ میآورد و توجه به باطن را باید نقطۀ ثقل تغییر نگرش غزالی است که از او چهرهای دیگرگون را به نمایش مینهد؛ سیاست مطلوب غزالی سیاست مبتنی بر «دل» دانست. دلنهادن غزالی در گرو «دل» بهمثابۀ گرانترین بخش جان آدمی، صرفاً کشفی در حوزۀ زیست شخصی نبود، بلکه او کوشید دل را به جهان اجتماع و سیاست راه دهد و از چشم دل به غوغای قدرت بنگرد. پس از آنکه غزالی فقیه جامۀ صوفیانه بر تن پوشید و با هجرت مشهورش از جهان سیاست به انزوای باطن کوچید، رویهای متفاوت مبتنی بر باطناندیشی را در اندیشۀ سیاسی پس از خود در میان اندیشمندان مسلمان بنیان نهاد. غزالی این طرح نو را با ارائۀ تعریفی از توأمانی سیاست و نبوت آغاز کرد و به شرح جایگاه «دل» در شان پیامبری و زمامداری مطلوب همت گمارد. نوشتار پیشرو این مهم را در ارتباط میان سیاست، نبوت و باطنگرایی مطالعه میکند.
سنتهای فکری و تاریخی و تمدنی تفکر اجتماعی مسلمین
زینب اعلمی؛ مهدی حسین زاده؛ قاسم زائری
چکیده
بیحجابی یکی از مهمترین چالشهای جامعۀ ایران بهحساب میآید که علاوه بر ناسازگاری فرهنگی با ارزشهای ایرانی-اسلامی، پیامدهایی اجتماعی، سیاسی و ملی برای جمهوری اسلامی رقم میزند. مطالعۀ این پدیده در بستر تاریخی بهویژه شناخت مراحل اولیۀ ظهور آن در ایران اهمیت ویژهای دارد. در همین راستا هدف پژوهش حاضر، بررسی تغییرات گفتمانی ...
بیشتر
بیحجابی یکی از مهمترین چالشهای جامعۀ ایران بهحساب میآید که علاوه بر ناسازگاری فرهنگی با ارزشهای ایرانی-اسلامی، پیامدهایی اجتماعی، سیاسی و ملی برای جمهوری اسلامی رقم میزند. مطالعۀ این پدیده در بستر تاریخی بهویژه شناخت مراحل اولیۀ ظهور آن در ایران اهمیت ویژهای دارد. در همین راستا هدف پژوهش حاضر، بررسی تغییرات گفتمانی حجاب از دوران مشروطه تا انتهای پهلوی اول در بستر تنازعات گفتمانی آن است. رویکرد نظری و روشی پژوهش تحلیل گفتمان، مبتنی بر نظریۀ لاکلا و موف است. یافتههای پژوهش نشان داد اوایل مشروطه تنها گفتمان حاکم حجابگرایی بود، اما گفتمان حجابستیزی، تغییر در سبک پوشش را با الگوپذیری از مد و پوشاک غربی حول چهار محور اصلی آزادی، عفاف، علمآموزی و بازتفسیر دین صورتبندی کرد که موجب تزلزل در گفتمان حجابگرایان شد. بازسازی نظری گفتمان مذکور به شکلگیری خردهگفتمانهای حجاب قرآنی-فقهی، ضعیفهپندارانه، زنستایانه، سیاسی-اجتماعی و درنهایت خردهگفتمان حجاب قانونی انجامید. دوگانۀ خانهنشینی همراه با حجاب یا حضور اجتماعی با کشف حجاب، نتیجۀ حاصل از تنازعات گفتمانی شکلگرفته بود. درنهایت رویکارآمدن حکومت پهلوی قابلیتهای دسترسی متعددی بهویژه از طریق دو نهاد ثبتاحوال و مؤسسات آموزشی برای استیلای گفتمان حجابستیزی ایجاد کرد و با قانون کشف حجاب اجباری، اختلافات گفتمانی را یکجانبه و در عمل بیاثر کرد.
سنتهای فکری و تاریخی و تمدنی تفکر اجتماعی مسلمین
محمدجواد خضرایی
چکیده
صورتبندی نظری از ایران یکی از خطوط مهم فکری در بیش از صد سال اخیر بوده که با فعالیتهای تحقیقی شرقشناسان آغاز شده و بسیاری از پژوهشگران ایرانی را نیز به خود مشغول داشته است. در این میان هانری کربن جزو متقدمین این عرصه به شمار میرود. علاوه بر آنکه پژوهشهای او در خصوص ایران دارای ویژگی ممتاز و منحصربهفردی است، همواره الهامبخش ...
بیشتر
صورتبندی نظری از ایران یکی از خطوط مهم فکری در بیش از صد سال اخیر بوده که با فعالیتهای تحقیقی شرقشناسان آغاز شده و بسیاری از پژوهشگران ایرانی را نیز به خود مشغول داشته است. در این میان هانری کربن جزو متقدمین این عرصه به شمار میرود. علاوه بر آنکه پژوهشهای او در خصوص ایران دارای ویژگی ممتاز و منحصربهفردی است، همواره الهامبخش نسلهای جوان بعد از خود نیز بوده است. کربن از بیان فهرست گزارشهای میدانی در مورد ایران پا را فراتر میگذارد و به عمق چهارچوب برسازنده ایران دست پیدا میکند. این مسئله به او کمک مینماید تا مؤلفههای حاضر در هویت ایران که علیالظاهر متفاوت و بعضاً متناقض به نظر میرسد را در یک نظام متشکل و منسجم که در درونیترین عناصر حیات خود پیوندهای ریشهداری با یکدیگر دارند، قرار دهد. کشف عالم معنوی ایران و شاخصههای اصلی آن همچون مسئله تأویل از نقاط برجسته تحقیقات اوست. کربن از این منظر قرائت تاریخ مدرن از فلسفه اسلامی را به بوته نقد میگذارد و در این راه موفق میشود سهروردی را در ادامه سنت فلسفی اسلامی به دنیای مدرن معرفی کند. در این مقاله چهارچوب اصلی نظریه او واکاوی شده و در نهایت ضمن مطالعهای انتقادی، کاستیهای این نظریه بحثوبررسی میشود.
سنتهای فکری و تاریخی و تمدنی تفکر اجتماعی مسلمین
حدیثه حقداری؛ غلامرضا جمشیدیها
چکیده
هر جامعهای متناسب با فرهنگ و تاریخ خود تلاش میکند افرادی را بهعنوان الگو برای اعضای جامعهاش معرفی کند. حضرت زهرا (س) یکی از افراد شاخصی است که در جامعه ایرانی ـ اسلامی بهعنوان الگو معرفی میشود؛ اما به نظر میرسد در سیرهپژوهی و سیره نگاریها ابعاد مختلف زندگی ایشان مانند فعالیتهای اقتصادی و سیاسی مورد ...
بیشتر
هر جامعهای متناسب با فرهنگ و تاریخ خود تلاش میکند افرادی را بهعنوان الگو برای اعضای جامعهاش معرفی کند. حضرت زهرا (س) یکی از افراد شاخصی است که در جامعه ایرانی ـ اسلامی بهعنوان الگو معرفی میشود؛ اما به نظر میرسد در سیرهپژوهی و سیره نگاریها ابعاد مختلف زندگی ایشان مانند فعالیتهای اقتصادی و سیاسی مورد توجه نبوده است. این مقاله به کمک روش تحقیق کیفی اسنادی به آسیبشناسی برخی از سیرههای نگاشته شده در زمینهی زندگی حضرت زهرا (س) میپردازد. از مجموعه مطالعات، چهار آسیب استخراج شده است. مؤلفه تفسیر مردسالارانه از سیره حضرت زهرا (س)، توجه نکردن به مقتضیات زمانی و مکانی زیست آن حضرت، درنظرنگرفتن منزلت الهی ایشان و در نهایت محدودکردن مؤلفههای الگویی ایشان به زنان، آسیبهایی هستند که در سیرهپژوهیها در مورد زندگی حضرت زهرا (س) به چشم میخورند. مجموعه این آسیبها باعث دشواری در الگوپذیری و معاصرسازی سیره حضرت زهرا (س) میشود. اشتغال همراه با درآمد، انجام امور خیریهای برای رفع محرومیت، وصیت بر باغها و املاک هفتگانه و امور مالی، پاسخگویی به سؤالات احکام اسلامی، حضور در امور سیاسی از کودکی و پرچمداری اعتراض سیاسی از جمله فعالیتهای اجتماعی هستند که حضرت زهرا (س) در زمان حیاتشان به آنها مشغول بوده است. روح کلی حاکم بر این فعالیتها بهگونهای است که هر انسانی میتواند از آنها الگوپذیری داشته باشد.
سنتهای فکری و تاریخی و تمدنی تفکر اجتماعی مسلمین
مصطفی زالی
چکیده
دریافتی متأخر و نسبتاً رایج از طرح مفهوم مصلحت در تجربه حکمرانی جمهوری اسلامی، دریافت سکولار از آن است. مطابق این دریافت طرح مفهوم مصلحت به معنای فراروی از ظرفیتهای موجود در فقه شیعه و بهرسمیتشناختن عقل سکولارِ عرفی در تدبیر مُلک است. این مقاله بر خلاف این رویکرد و در پاسخ به آن استدلال میکند که طرح این مفهوم برآمده از مسئلهای ...
بیشتر
دریافتی متأخر و نسبتاً رایج از طرح مفهوم مصلحت در تجربه حکمرانی جمهوری اسلامی، دریافت سکولار از آن است. مطابق این دریافت طرح مفهوم مصلحت به معنای فراروی از ظرفیتهای موجود در فقه شیعه و بهرسمیتشناختن عقل سکولارِ عرفی در تدبیر مُلک است. این مقاله بر خلاف این رویکرد و در پاسخ به آن استدلال میکند که طرح این مفهوم برآمده از مسئلهای با قابلیت صورتبندی فقهی است: تفکیک میان حوزه دولت و حوزه تعاملات میانفردی، امتناع استنتاج مناسبات ناظر به دولت از عقود و ایقاعات مشروع در حوزه تعاملات میانفردی و در نهایت تقدم اولی بر دومی در موارد تزاحم. بر اساس تفسیر مختار این نوشتار، حدود اختیارات و شئون دولت همچون مداخله در تنظیم حدود مالکیت، حفظ محیطزیست و به عبارت عام حفظ و حراست مصالح اسلام، از حقوق و اختیارات ناظر به مناسبات میانفردی، قابل استنتاج نیست؛ بلکه دولت، در این معنا، شرط تحقق حقوق ناظر به مناسبات میانفردی است. پس این منازعه در قالب تزاحم میان حقوق خصوصی و عمومی و تقدم دومی بر اولی با نظر به مقاصد شریعت قابل صورتبندی است؛ تفکیک میان حق عمومی و خصوصی، تفکیکی ضروری برای طرح مفهوم حکومت است که بیتوجهی به آن، به امتناع استنتاج حکومت و شئون آن از ادله فقهی و در نهایت به تفسیری سکولار از حاکمیت سیاسی منجر میشود.
سنتهای فکری و تاریخی و تمدنی تفکر اجتماعی مسلمین
محسن میری
چکیده
شبکۀ فکری اسلام لیبرال (JIL) یکی از جریانهای روشنفکری مسلمان اثرگذار کشور اندونزی است که با توجه به مشکلات و دغدغههای جهان معاصر و بهطور خاص اندونزی سعی کرده است تفسیری جدید و تحولگرا از اسلام با تکیه بر ارزشهای لیبرالیستی ارائه کند تا بهگونهای در حل مشکلات و بحرانهای اندونزی تأثیرگذار باشد. این پژوهش بر آن است تا با روشی ...
بیشتر
شبکۀ فکری اسلام لیبرال (JIL) یکی از جریانهای روشنفکری مسلمان اثرگذار کشور اندونزی است که با توجه به مشکلات و دغدغههای جهان معاصر و بهطور خاص اندونزی سعی کرده است تفسیری جدید و تحولگرا از اسلام با تکیه بر ارزشهای لیبرالیستی ارائه کند تا بهگونهای در حل مشکلات و بحرانهای اندونزی تأثیرگذار باشد. این پژوهش بر آن است تا با روشی اکتشافی-توصیفی و شیوۀ جمعآوری اطلاعات بهصورت اسنادی و کتابخانهای، تجربۀ فکری و عملی این شبکه را بررسی و تحلیل کند. این تحقیق ابتدا به زمینههای اجتماعی پیدایش شبکه و دغدغههای آن میپردازد. سپس دیدگاهها و روش فهم شبکه از اسلام، فعالیتها و واکنشهای نسبت به آن را مورد توجه قرار میدهد و بیان میکند که اولاً دیدگاههای شبکه بهدلیل ضعفهای نظری در روش و محتوا و نیز پیامدهای نامطلوب عملی نمیتواند مورد قبول قرار گیرد و ثانیاً اگرچه شبکه در ابتدای پیدایش خود توانست تأثیر قابلتوجهی بر فضای فکری اندونزی داشته باشد، این رشد بهدلیل نگرش تندروانه آن نسبت به عقاید مردم مسلمان، مخالفتهای فراوان با آن و نیز پیدایش گزینههای جدید پرمخاطب، ادامه نیافت و در حال حاضر تأثیر زیادی بر جامعۀ اندونزی ندارد.
سنتهای فکری و تاریخی و تمدنی تفکر اجتماعی مسلمین
سید یزدان هاشمی اصل؛ محمد علی توانا
چکیده
مواجهۀ دو تمدن اسلامی و غربی دارای سه نقطۀ عطف است: 1. در قرن هفتم میلادی در چارچوب نهضت ترجمه، 2. وقوع جنگهای صلیبی از اواخر قرن یازدهم تا اواخر قرن سیزدهم و 3. عصر استعمارگری از سدههای هجدهم به بعد. مقالۀ حاضر بر تحولات فکری سدههای هجدهم به بعد و بررسی پیامدهای آن برای تمدن مسلمانان متمرکز است. در این دوره، هویت و تجربۀ زیستۀ مسلمانان ...
بیشتر
مواجهۀ دو تمدن اسلامی و غربی دارای سه نقطۀ عطف است: 1. در قرن هفتم میلادی در چارچوب نهضت ترجمه، 2. وقوع جنگهای صلیبی از اواخر قرن یازدهم تا اواخر قرن سیزدهم و 3. عصر استعمارگری از سدههای هجدهم به بعد. مقالۀ حاضر بر تحولات فکری سدههای هجدهم به بعد و بررسی پیامدهای آن برای تمدن مسلمانان متمرکز است. در این دوره، هویت و تجربۀ زیستۀ مسلمانان (هویت شرقی، اسلامی و مدرن) بهشدت از تمدن غرب تأثیر پذیرفت؛ بهگونهای که موجی از الگوهای فکری گوناگون در جوامع اسلامی به راه انداخت. این جریانهای فکری در راستای پاسخ به دو مسئلۀ عمده شکل گرفتند: نخست، مدرنیته بهمعنای کنارگذاشتن دین است یا تفسیر دوبارۀ دین که خود مستلزم مشخصکردن جایگاه دین در زندگی سیاسی-اجتماعی مسلمانان بود. دوم، آیا شرط توسعه و پیشرفت، سکولارشدن است یا به تعبیر فلسفیتر آیا ماهیت توسعه سکولاریستی است؟ پرسش اصلی مقاله عبارت است از: مواجهه با غرب چه تأثیری بر تمدن مسلمانان داشته است؟ بهنظر میرسد مسلمانان نهتنها با تلقیها و مفاهیم متفاوت، دیگری (غرب) را شناختند، بلکه در آیینۀ دیگری، هویتهای متفاوتی نیز یافتند. در دنیای اسلامی، از قرن هجدهم به بعد جریانهای فکری متفاوت در مواجهه با غرب شکل گرفت که میتوان آنها را در پنج دسته بازشناخت: 1. پیروی از غرب، 2. اصلاح دینی، 3. ناسیونالیسم، 4. اسلامگرایی سنتی، و 5. بازاندیشگرا. یافتههای پژوهش نشان میدهد رویکرد بازاندیشگرا برمبنای پذیرش انتقادی دیگری و نه تقابل یا پذیرش صرف، یکی از راههای معقول برای حفظ هویت مسلمانان در عصر زیست چندفرهنگی است. بر همین اساس خوانش سنت اسلامی و بازسازی بنیان معرفتی آن، حفظ تعاملات در حوزۀ نیازمندیها بدون طرد دیگری، تقویت مبانی فهم و اندیشهورزی میتواند راهکاری برای برونرفت از بحرانهای برآمده از مواجهۀ اسلام با غرب باشد. پژوهش حاضر از روش تحلیل محتوای کیفی بهره گرفته است.
سنتهای فکری و تاریخی و تمدنی تفکر اجتماعی مسلمین
عبدالحسین کلانتری؛ سید حمیدرضا بطحایی
چکیده
تمدن، ابر نظام مناسبت اجتماعی و پیچیده ترین واحد کلان اجتماعی میان انسان ها بر اساس قوانین الهی یا انسانی است. در تمدن، اجتماع انسانی هدفی بزرگ را دنبال میکند. اهداف انسان ها در تمدن، در هم تنیده و در ارتباط با یکدیگر میباشد و دارای کارکرد های بزرگ اقتصادی، سیاسی، فرهنگی، علمی واخلاقی است. اهتمام به تمدن شناسی و تمدن سازی در ایران پس ...
بیشتر
تمدن، ابر نظام مناسبت اجتماعی و پیچیده ترین واحد کلان اجتماعی میان انسان ها بر اساس قوانین الهی یا انسانی است. در تمدن، اجتماع انسانی هدفی بزرگ را دنبال میکند. اهداف انسان ها در تمدن، در هم تنیده و در ارتباط با یکدیگر میباشد و دارای کارکرد های بزرگ اقتصادی، سیاسی، فرهنگی، علمی واخلاقی است. اهتمام به تمدن شناسی و تمدن سازی در ایران پس از انقلاب همواره مورد توجه تمدن پژوهان بوده است تا آنجا که رهبر معظم انقلاب گام دوم انقلاب اسلامی را گام تمدن ساز نامیدند. باید توجه داشت که تمدن ها دارای پیشرانی هستند که بدونه آن تمدن شکل نمیگیرد. پرداختن به این امر از این جهت اهمیت مىیابد که پذیرش هر مقوله ای به این عنوان، سبب تمایز تمدن ها و پیامدهای خاص خود در فرایند شکل دهـى و ساخت تمـدن خواهـد شد. این تحقیق درصدد کشف منطق پویایی تمدن نوین اسلامی از منظر نخبگان حوزوی و دانشگاهی تمدن پژوه است تا تصویر روشنی از این تمدن و پیامد های آن، در مقایسه با تمدن های دیگر بیان کند تا مسیر ناهموار تمدن نوین اسلامی را هموار سازد. باید توجه داشت عامل پیشران یا منطق پویایی تمدن نوین اسلامی بر اساس اندیشه جامعه نخبگان دارای تنوعی گسترده است. لذا برای یافتن پاسخ به دغدغه تحقیق، از روش تحلیل تماتیک مصاحبه محور ،استفاده شده است. مقولات بدست آمده پژوهش عبارت اند از: ۱.مقبولیت ارزش ها هسته اصلی تمدن ۲.اخذ مبنا،خمیر مایه تمدن ۳.نیاز های اجتماعی، زیر ساخت تمدن ۴. نظام اندیشه ای، قلب تمدن
