ایدههای نوین برای بازسازی علوم اجتماعی بر اساس منابع فکر اسلامی
مهدی نصیری؛ حمزه خادمعلی
چکیده
یکی از مسائل بنیادین جامعهشناسی دینی، تبیین الگوی مطلوب نظم اجتماعی در جوامع اسلامی است. آیتالله محمدعلی شاهآبادی با رویکردی قرآنی و اجتهادی، مدل خاصی از نظم اجتماعی را با عنوان «قلب اجتماعی» صورتبندی کرده است. مسئله اصلی این پژوهش آن است که بر اساس آیه ۱۰۳ سوره آلعمران، چگونه میتوان از اندیشه شاهآبادی الگویی بومی ...
بیشتر
یکی از مسائل بنیادین جامعهشناسی دینی، تبیین الگوی مطلوب نظم اجتماعی در جوامع اسلامی است. آیتالله محمدعلی شاهآبادی با رویکردی قرآنی و اجتهادی، مدل خاصی از نظم اجتماعی را با عنوان «قلب اجتماعی» صورتبندی کرده است. مسئله اصلی این پژوهش آن است که بر اساس آیه ۱۰۳ سوره آلعمران، چگونه میتوان از اندیشه شاهآبادی الگویی بومی برای بازسازی جامعه اسلامی استخراج کرد. پژوهش حاضر با روش تحلیلی ـ تفسیری و بر پایه کتاب شذرات المعارف، نشان میدهد که قلب اجتماعی متشکل از سه مؤلفه تعاملات اجتماعی گرم، رابطه اجتماعی مبتنی بر اخوت ایمانی و هنجارهای قرآنی است. شاهآبادی با نقد گسستهای اجتماعی و روابط سرد، تأکید دارد که تنها از رهگذر پیوند عاطفی و معرفتی قلوب مؤمنان میتوان ظرف نزول معارف قرآن بر جامعه را فراهم ساخت. نتیجه تحقیق بیانگر آن است که مدل «قلب اجتماعی» نه تنها چارچوبی نظری برای تحلیل انسجام و هویت جمعی در جامعه اسلامی عرضه میکند، بلکه ظرفیت کاربردی برای بازسازی روابط اجتماعی و تقویت پیوندهای ایمانی در شرایط معاصر را نیز داراست. این الگو میتواند بهعنوان مبنایی برای نظریهپردازی اجتماعی اسلامی و طراحی مداخلات فرهنگی و اجتماعی در جوامع مسلمان مورد استفاده قرار گیرد.
